İletişim Eğitimi, İLDEK, İLAD ve İLEDAK

Prof. Dr. Asaf Varol
varol.asaf@gmail.com

Türkiye’de İletişim Fakültelerinin sayıları her yıl artmaktadır. Bu artışlar yapılırken ülkenin iletişim fakülteleri mezunlarına olan ihtiyacına bakılmamaktadır. İletişim fakülte sayılarının artırılması, Rektörlerin kendi üniversitelerinde öğrenci sayılarını yükseltme ve siyasilerin kendi özlüklerine pozitif bir başarı ekleme heveslerinin sonucudur.

Tartışılan bir konu, iletişim fakültelerinde eğitim ve öğretimin nasıl olacağıdır. İletişim Fakülteleri Dekanları Konseyi (İLDEK) ile İletişim Araştırmalar Derneğinin (İLAD) birlikte yapmış oldukları çalışmaların sonucu, İletişim Eğitimi Değerlendirme Akreditasyon Kurulu (İLEDAK) kurulmuştur. İLEDAK, Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) bünyesinde yer alarak iletişim fakültelerini akredite yetkisini haizdir. İlk akredite edilen Üniversite ise Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesidir.

İletişim Çekirdek (Core) Eğitimi için önerilen dersler hakkında farklı bir perspektiften görüşlerimi sizlerle paylaşmak istiyorum. İletişim Fakülteleri öğrencilerinde analitik düşünme becerilerine nasip olmak durumundadır.  Bu yüzden İLDEK olarak ÖSYS Yerleştirmelerinde iletişim fakültelerine eşit ağırlık (EA) puan türü ile öğrenci alınmasının mücadelesini veriyoruz. Ancak, şu anda sözel puan türü ile öğrenci gelmektedir ki bu durum İLDEK’i rahatsız etmektedir.

Öğrencilere analitik düşünme becerilerinin kazandırılacağı alanların başında Matematik, diğer fen bilgisi ve bilişim alanları gelir. Bu nedenle bu alanları ilgilendiren en az iki dersin temel müfredatta yer alması düşülmelidir. Bu nedenle İletişim Eğitimi Temel Dersleri içerisinde bana göre mutlaka istatistik konularının ağırlıklı işlendiği bir matematik dersi bulunmalıdır. Bu dersin adı doğrudan “Temel İstatistik” olabilir.

“Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri” dersi, önerilen temel dersler içerisinde yer almaktadır. Bu nedenle ayrıca bir “Temel İstatistik” dersine gerek olmayacağı iddiasında bulunanlar olabilir. Ben bu düşünceye katılmıyorum. Çünkü yurt dışında “Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri” dersi genelde yüksek lisans seviyesinde açılır. Bizdeki sosyal, fen ve sağlık bilimleri enstitülerine ait programlarda da “Bilimsel Araştırma Yöntemleri” dersi yer alır. Örneğin Fırat Üniversitesinde bu ders lisansüstü programları içerisinde alınması zorunlu bir olarak okutulmaktadır.

Bilimsel Araştırma Yöntemleri dersinde işlenen içerikte istatistik konuları yer almakla birlikte, istatistiğin ötesinde de birçok farklı konu ele alınmaktadır. Benim önerim, “Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri” dersi ya son sınıf içerisinde seçmeli dersler arasına konulmalı ya da doğrudan lisansüstü programların içerisinde açılmalıdır.

Artık teknolojik gelişmelerden İletişim Fakültesi mezunlarının bihaber olması beklenemez. İletişim Fakültelerinin tüm bölümlerinin öğrencileri, temel bilişim teknolojilerini bilmek zorundadır. Düşünün ki Whatsapp hatları, Youtube üzerinden anında yayınların yapılması, Facebook üzerinden canlı sürdürülen yayınlar, cep telefonları üzerindeki uygulamalarla basit video kurgularının yapabilmesi, Hangouts üzerinden çoklu görüşmelerin canlı yapılabilmesi ve burada sayabileceğim en az onlarca değişik yeni medya araçları, iletişim eğitiminin bir parçası olmuştur. Bu tür konuların işleneceği “İletişim Eğitiminde Temel Bilişim Teknolojileri” veya buna benzer bir isim altında mutlaka 3 kredilik bir dersin iletişim eğitimi temel alanları içerisinde yer alması gerektiği kanısındayım.

Amerika Birleşik Devletlerinde İletişim Eğitimi farklı bir gidişat göstermektedir. Temel Müfredatta genelde 9 bileşen alanları (Component areas) oluşturulmuştur. İletişim fakültesinde eğitim görecek bir öğrenci, bu 9 temel bileşen alanından belirli kredilerde dersler almak zorundadır. Her temel alanı içerisinde ne tür derslerin alınabileceği belirlenmiştir. Örneğin:

1. Bileşen Alanı I: İletişim

İletişim becerileri alanı (Communications) olup 6 krediyi sağlayacak iki dersin seçilmesi gerekmektedir. Bu kısımda alınan dersler Kompozisyon I ve Kompozisyon II adları altında verilmektedir. Kompozisyon I içeriğinde yazı yazmanın gelişimine vurgu yapan İngilizce diksiyon, cümle yapısı ve retorikte temel çalışma konuları işlenmektedir. Kompozisyon II içeriğinde ise İngilizce yazma becerilerinin devam ettirildiği ve daha karmaşık yöntemlerin ele alındığı bir içerik izlenmektedir. Öğrencileri, akademik makaleler ve araştırma makaleleri yazmaya hazırlayan bir derstir.

2. Bileşen Alanı II: Matematik:

Bu kısımda seçilmesi önerilen 3 kredilik bir matematik dersi, genelde “Temel İstatistik” dersi olmaktadır. Bu ders öğrencilere toplumdaki istatistiklerin rolünü tanıtmak için tasarlanmış temel istatistiklerle ilgili bir anket dersidir. Kapsam, grafiksel tanımlayıcı yöntemleri, merkezi eğilim ve varyasyon ölçütlerini, istatistiksel çıkarımın temel kavramlarını, tahmin ediciler kavramı, güven aralıkları ve hipotez testlerine ait konuları içerir.

3. Bileşen Alanı III: Yaşam ve Fiziksel Bilim
Bu bileşen alanı içerisinde 8 kredilik ders seçilmesi gerekir. İlginç olan bu derslerin Bilimin Temeli; Biyoloji; Kimya; Jeoloji; Fizik vb. alanları kapsamış olmasıdır.

4. Bileşen Alanı IV: Dil, Felsefe ve Kültür

Öğrenciler 3 kredilik bir dersi zorunlu olarak bu bölümden seçmek durumundadır. Burada yer alan derslerin her biri farklı kültürlere ait olabilmektedir. Örneğin, Dünya Müzik Kültürü; Elektronik Kültürün Analizi; 1500 Yılına kadarki Dünya Tarihi; Felsefeye Giriş; Çağdaş Ahlaki Konular;  İşaret Dili; Etnik Çalışmalara Giriş; Dünya Coğrafyası ve orta derecede Arapça, İspanyolca, Fransızca, Almanca vb. dersler listede yer almaktadır.
5. Bileşen V: Yaratıcı Sanatlar

Bu bölümden de 3 kredilik bir dersi öğrenci seçmek durumundadır. Dersler arasında Görsel Sanatlara Giriş; Sanat Olarak Dans; Yaratıcı Sanatlar Semineri; Film Değerlendirilmesi; Müzik Değerlendirilmesi; Çiçek Tasarımı; Çağdaş Sanatları Keşfetme vb. dersler bulunmaktadır.
6. Bileşen Alanı VI: ABD Tarihi

Amerikan tarihi ile ilgili sunulan 2 ders (6 kredi) alınmaktadır.

7. Bileşen Alanı VII: Siyaset Bilimi / Devlet

Bu bölümden 2 ders olmak üzere toplam 6 kredilik ders seçilmektedir. Bu dersler Amerikan Devleti ve Eyalet Yönetimi türü dersler olmaktadır.

8. Bileşen Alanı VIII: Sosyal ve Davranış Bilimleri

Bu bölümde listelenen dersler içerisinden de sadece 3 kredilik bir ders seçilmektedir. Dersler arasında, Hayvanlar ve Toplum; Öğrenme Üzerinde Çok Kültürlülüğün Etkileri; Kişiler Arası İletişim; Ceza Adalet Sistemine Giriş; Makro ve Mikro Ekonominin İlkeleri; İnsan, Mekân ve Çevre; Çok Kültürlü Sağlık Sorunları; Kritik Düşünme; Psikolojiye Giriş; Sosyolojinin İlkeleri; Sosyal Problemler vb. dersler yer almaktadır.

9. Bileşen Alanı IX: Bileşen Alanı Seçeneği

Bu kısımda listelenen derslerden 4 krediyi tamamlamak gerekmektedir. Şayet 3 kredilik bir ders alınıyorsa, bunun yanında 1 kredilik bir ders daha almak gerekmektedir. Bu bölümde yer alan dersler ise, İş Projelerinin Tasarımı ve Sunumu; Topluluk Önünde Konuşma; İş ve Meslekler için İletişim; Ses Üretimi ve Performansı; Medya Okuryazarlığı, Ömür Boyu Sağlık ve Zindelik; Sosyal Problemlerin Ekonomisi; Dijital Çağda Araştırma ya da sadece 4 kredilik bir Matematik dersi alınmaktadır.

Görüldüğü gibi ABD’de genelde temel derslerin kredi toplamı 42 olmaktadır. Diğer dersler farklı birimlerden aldırılmaktadır. Farklı birimlerden aldırılan derslerin önemli bir bölümü Bilişim Teknolojileri alanlarındandır. Zaten öğrenci kendisi de bu tür dersler almak istemektedir.

İletişim Araştırmalar Derneği (İLAD) bünyesinde oluşturulan İletişim Eğitimi Değerlendirme Akreditasyon Kurulu (İLEDAK), İletişim Fakültelerinde ortak temel dersleri belirlerken, temel dersler arasında “Temel İstatistik” ve “İletişim Eğitiminde Temel Bilişim Teknolojileri” derslerini göz önünde bulundurması gerektiği düşüncesindeyim.

YAZIYI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ

Çukurova Üniversitesi İLDEK Katılım Raporunu Açıkladı…

12-14 Nisan 2018 tarihinde Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesi ev sahipliğinde gerçekleştirilmiş olan 26. İLDEK Konseyi Toplantısı için 45 üniversite katılım başvurusu yapmış olup,4 üniversite son anda ortaya çıkan mazeretleri nedeniyle katılamayacaklarını bildirmişlerdir.

41 Üniversitenin İletişim Fakülteleri temsilcileriyle gerçekleşen toplantıya ait Çukurova Üniversitesinin yayınladığı katılım raporuna ve katılımcı üniversiteler bilgisine buradan ulaşabilirsiniz.

İLDEK Konseyi Farkındalık Yarattı

Prof. Dr. Asaf Varol
varol.asaf@gmail.com

İLDEK Konseyi 12-14 Nisan 2018 tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesi ev sahipliğinde Adana’da toplandı. Bu etkinlik ile İLDEK Konseyinin 26. Toplantısını gerçekleştirmiş olduk. 2000 yılından beri yılda en az bir kez bir araya gelen iletişim fakültesi dekanları, gittikçe güçlenmekte ve aldıkları kararlarla ses getirmektedir.
Kanımca bu yılki toplantının en önemli özelliği İLDEK sayesinde kurulması gerçekleşen İLAD/İLEDAK Akreditasyon Kuruluşunun Ocak 2018 ayından beri YÖK Kalite Kurulu tarafından tescil edilmesidir. Diğer bir deyimle, artık Türkiye’deki iletişim fakültelerini de akredite edecek bir kuruluş oluşturuldu. Bundan böyle akredite edilen iletişim fakültelerinin isimleri ÖSYS kılavuzunda yer almış olacak. Böylece öğrenciler tercih yaparken, akredite edilmiş fakülteleri kılavuzda görebilecek.
Bu yıl yapılan toplantıya katılan çağrılı konuşmacılar, verdikleri bilgiler ile iletişim fakültesi” dekanlarının merak ettikleri konulara açıklık getirmiş oldular. YÖK Kalite Kurulu Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Tuncay Döğeroğlu, Yükseköğretimde Kalite Güvencesinin Önemini anlatan bir sunu yaptı. Bu kapsamda yeterlilikler çerçevesi, yaşam boyu öğrenme, kalite güvencesi yaklaşımı, kurumsal dış değerlendirme ve akreditasyon, ülkemizdeki akreditasyon kuruluşları ve kendilerinden beklenenler ve Türkiye’de akredite edilen lisans programları hakkında bilgiler verdi. Dekanların bu sunuyu takip etmeleri, akredite sürecinde karşılaşılabilecek sorunların giderilmesi bağlamında önemli katkılar sağlayacağı kuşkusuzdur.
RTÜK Başkanı Prof. Dr. İlhan Yerlikaya hocamız da davetimize icabet etmişti. Kendileri iletişim camiasından gelmektedir. Erciyes Üniversitesinde İletişim Fakültesi dekanı olarak görev yapmıştı. İLDEK’in ilk yıllarda yapılan toplantılarına da sürekli katılmış ve katkı sağlamıştır. Sayın Yerlikaya, RTÜK’ün sansür uygulamadığını, kapatılan radyo ve televizyonların toplumun örf ve adetlerine aykırı yayınlar yaptığını ve para kazanmak amaçlı kuruluşlar oldukları için kapatıldıklarını vurguladı. Bazı kanalların adeta kadın pazarlama için kullanıldığını, bazılarının şans oyunları adı altında halkı dolandırdıkları için kapatıldıklarını söyledi.
Üstat Alpaslan Durmuş, MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanı olarak çok değerli bilgiler sundu. Bilindiği üzere iletişim fakültesi mezunlarının en çok peşinde oldukları konulardan biri, ortaöğretim kurumlarında okutulmakta olan iletişim alanı ile ilgili derslere neden iletişim mezunlarının atanmadığı konusu idi. Açıklamalar sonrasında iletişim fakültesi mezunları şayet pedagojik formasyon almış ise atanmalarında sorun bulunmadığı, mevzuat gereği neyse onu işlettiklerini anlatınca, iletişim fakültesi dekanları konu hakkında mevzuat nedeniyle ortaya çıkan engelleri daha iyi anlamış oldular. İletişim derslerinin zorunlu okutulması için de başlıca sorunun her branşın seçmeli dersleri zorunlu okutmanın peşinde olduğunu, bir seçmeli dersi zorunlu koymak içinhaftada 5 saat okutulan örneğin bir matematik dersin bir saatini kısmaları gerektiğini, bunun sonucunda da aniden 3000’nin üzerinde öğretmenin norm kadroya takılacağını söyledi. Öğrenciler tercih etmeleri halinde, çok daha fazla iletişim mezununa istihdam imkânının doğacağını belirtti ve dekanların PR yapmalarını önerdi.
İletişim alanında İLAD/İLEDAK kuruluşunun devreye alınması sonucunda, 30’un üzerinde iletişim fakültesinin akredite olmak için İLAD’a başvurmuş olması, fakültelerimizin akredite olması için yarışa girdikleri intibaını bende uyandırdı. Geçen yıl (2017) YÖK Kalite Kurulu tarafından Abant İzzet Baysal Üniversitesini değerlendiren takım içerisinde görev almıştım. Amerika’da da ABET kriterlerine göre 2004-2005 yıllarında dersler vermiş ve ABET eğitimlerine katılmıştım. Bu nedenle iletişim fakültelerinin neden bir an önce akredite olmak istediklerini çok daha iyi değerlendirebiliyorum.
İLDEK’inmisyonu ve hedefleri için aşağıdaki tanımlama yapıldı:
“Fakültelerin mevcut durumlarının analizlerini yaparak, stratejik yeniden yapılanmalarının esaslarını belirlemek, yeni teknolojilerin iletişim eğitimine adaptasyonunu sağlamak, mezunlarını rekabet edebilir ve sürdürülebilir bilgi ve becerilerle donatmak amacıyla, öneri mahiyetinde kararlar alarak ilgili kurum ve kuruluşlara göndermek, İLDEK’inmisyonunu oluşturmaktadır.
İletişimcilerin tarafsız yayın yapmalarını, yanlışların ve haksızlıkların üzerine cesurca gidebilmelerini, güçlüden yana değil, doğru ve haklıdan yana mücadele edebilecek etik kuralları özümsemiş iletişimcilerin yetişmelerini sağlamak için öneriler üretmek, İLDEK’in hedefleri arasındadır.
Mezunlarının dünya ölçeğinde iletişim alanında rekabet edebilir düzeye çıkabilmelerini sağlamak için İLDEK, söz konusu fakültelerin akredite edilmesini önemsemektedir. Akreditasyonu sağlamak için ilgili yetkili kurulların onayını alarak İLEDAK’ı (İletişim Eğitimi Akreditasyon Kurulunu) 2018 yılı Ocak ayında devreye sokan İLDEK, iletişim eğitiminin modernleştirilmesini, güncellenmesini, sürdürülebilir olmasını ve ülkenin gelişmesine katkı sağlayacak düzeye çıkarılmasını kendisine birincil görev addetmektedir.”
Bu yıl İLDEK Konseyi tarafından alınan kararları aşağıda bilgilerinize sunuyorum.

26. İLDEK DEKANLAR TOPLANTISI SONUÇ BİLDİRGESİ
İletişim Fakülteleri Dekanlarının katılımıyla 12-14 Nisan 2018 tarihlerinde Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesi ev sahipliğinde Adana’da gerçekleştirilen 26. İletişim Fakülteleri Dekanları toplantısında;
İletişim Fakültelerine ÖSYS sınavı ile yerleştirilecek öğrencilerde aranacak puan türü konusu görüşüldü. Puan türünde önemli değişikliklerin yapıldığı göz önüne alınarak hangi puan türü ile öğrenci alınmasının daha uygun olacağı hususunda Prof. Dr. Hatice Çubukçu tarafından daha önce hazırlanıp YÖK Başkanlığına sunulmuş olan raporun gözden geçirilmesine karar verildi. Hazırlanacak nihai raporun Prof. Dr. Peyami Çelikcan ve Prof. Dr. Ergun Yolcu’dan oluşan bir komisyon tarafından ilgili kurum ve kuruluşlar nezdinde takip edilmesine,
İletişim Fakültelerinde öğretim görevlilerinin istihdamı konusunda bir belirsizliğin ve farklı uygulamaların hüküm sürdüğü gündeme getirildi. İletişim fakültelerinde öğretim görevlilerinin istihdamı konusunda ilgili kurumlar nezdinde girişimlerde bulunmak üzere, Prof. Dr. Ergun Yolcu ile Prof. Dr. Peyami Çelikcan’ın görevlendirilmesine,
Ortaöğretim kurumlarında okutulmakta olan iletişim alanları ile ilgili derslerinin durumlarının görüşülmesi ve iletişim derslerinin iletişim mezunları tarafından verilmesini sağlamak amacıyla, Milli Eğitim Bakanlığının ilgili birimleri ile temaslara geçilmesi ve bu konuda bir rapor hazırlamaları konusunda İLDEK Konseyi yeni Yürütme Kuruluna yetki verilmesine,
İlki 18-19 Ekim 2018 tarihleri arasında Mersin Üniversitesi ev sahipliğinde yapılacak olan Uluslararası bir sempozyumun bundan böyle her iki yılda bir periyodik olarak yapılmasına, bu konuda yetkinin İLDEK Yürütme Kuruluna verilmesine,
İLDEK’in akademik ödüller vermesinin uygun olacağına ve bu konuda çalışma yapmak üzere Yürütme Kuruluna yetki verilmesine,
İletişim fakültelerinde öğrencilerin dil becerilerini artırmak için dil-dilbilim/sosyo-bilim gibi derslerin niteliklerinin belirlenmesi amacıyla Giresun Üniversitesi Tirebolu İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Nazım Elmas’ın bir rapor hazırlayarak Yürütme Kuruluna sunmasına ve Kurulun bu konuda öneri niteliğinde bir görüşü ortaya koymasının uygun olacağına,
İletişim Fakültelerinin ara.-gereç-arşiv ve fiziki mekânlar gibi imkânlarının iletişim fakülteleri öğrencileri ve öğretim elemanları tarafından ortak kullanımının olabilmesi için bir raporun Giresun Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Nazım Elmas tarafından hazırlanarak Yürütme Kuruluna sunulmasına ve bir görüş ortaya çıkması için çalışma yapmasının uygun olacağına,
İletişim mezunlarının istihdam alanlarının artırılması amacıyla, mezunlarının almış oldukları farklı unvanların tescil ve kadro ihdas edilmesi amacıyla, Başbakanlık Personel Daire Başkanlığına yazı yazılması ve bu konuda yetkinin Yürütme Kuruluna verilmesine,
2019 İLDEK Konseyi toplantısının Giresun Üniversitesi Tirebolu İletişim Fakültesi Dekanlığı ev sahipliğinde gerçekleştirilmesine, 2020’de İzmir Ekonomi Üniversitesi ve 2021 yılında ise Kıbrıs Yakındoğu Üniversitesi ev sahipliğinde yapılmasının benimsenmesine, ancak 2020 ile 2021 yılları ile ilgili nihai kararın o dönemlerde yapılacak İLDEK Konsey toplantılarda yeniden gündeme alınmasına,
Yeni Yürütme Kurulu Üyelerinin aşağıdaki üyelerden oluşmasına
Prof. Dr. Aysel Aziz (Yeni Yüzyıl Üniversitesi)
Prof. Dr. Asaf Varol (Fırat Üniversitesi, Daimi Üye)
Prof. Dr. Nazım Elmas (Giresun Üniversitesi)
Prof. Dr. Ergun Yolcu (İstanbul Üniversitesi)
Prof. Dr. AbdülrezakAltun (Ankara Üniversitesi)
Prof. Dr. Hatice Çubukçu (Çukurova Üniversitesi)
oybirliği ile karar verildi.

YAZIYI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ

İletişim Fakültesi Dekanları Konseyi Adana’da Toplanıyor!

İLDEK adıyla faaliyetlerini 2000 yıllarından beri kesintisiz sürdüren İletişim Fakültesi dekanları; 12-13 Nisan 2018 tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanlığı ev sahipliğinde Adana’da toplanacak. İletişim fakültesi dekanları yılda ez az bir kez olmak üzere toplanmakta, iletişim eğitimini ilgilendiren konuları masaya yatırmakta ve öneri mahiyetinde almış olduğu kararları ilgili kurum ve kuruluşlara iletmektedir. Daha fazlasını oku