İldek Konseyi Tirebolu’nda Toplanıyor

Prof. Dr. Asaf Varol
varol.asaf@gmail.com

İletişim Fakülteleri Dekanları, 2000 yılından beri aralıksız olarak her yıl toplanıyor. İlk dönemlerde yılda 2-3 kez toplandığı oluyordu. Son yıllarda her yıl bir İletişim Fakültesinin ev sahipliğinde sürdürülen bu etkinlik, 18-19 Nisan 2019 tarihleri arasında Giresun Üniversitesi Tirebolu İletişim Fakültesinde gerçekleştirilecek.

Gururluyum, çünkü bu yıl 27. İletişim Fakültesi Dekanları Konsey toplantısını gerçekleştireceğiz. Fırat Üniversitesi adına mutluyum, çünkü bu etkinliğin başından beri (Amerika’da bulunmam sebebiyle 2005 yılı hariç) her etkinlikte bizzat yer aldım, İletişim Eğitiminin Türkiye’de seyrinin canlı şahidi oldum ve bütün toplantılarda etkin görevler aldım. İletişim Fakülteleri Dekanlarının tümüne müteşekkirim, çünkü beni 2006 yılında kurulan İLDEK (İletişim Fakülteleri Dekanları) Konseyine daimi üye seçerek, bana ve dolayısıyla Üniversiteme önemli bir görevi layık gördüler.

Dile kolay, tam 19 yıldır İLDEK aralıksız etkinliklerini sürdürmeyi başaran bir konsey kimliğine sahiptir. Türkiye’deki, KKTC’deki iletişim fakülteleri ile Türkiye-Kırgızistan Manas Üniversitesi İletişim Fakültesi, bu konsey içerisinde yer alıyor. Fakülteler sorunlarını konseyin gündemine getirerek, konunun bütün iletişim fakülteleri tarafından ele alınmasını sağlıyorlar. Öneri niteliğinde alınan kararlar, İLDEK Konseyi tarafından ilgili kurum ve kuruluşlara iletilmekte ve takibi yapılmaktadır.

Bugüne kadar İLDEK konseyi tarafından başarılan önemli gelişmeler yaşanmıştır. En yeni bir gelişme, İLDEK Konseyi; İLAD’ın (İletişim Araştırmaları Derneği) çatısı altında İLEDAK’ın kurulmasını sağlayarak, Türkiye’de iletişim fakültelerinin akreditasyon işlemlerini yapmaktadır.

2018’de İLDEK ve İLAD birlikte, “Uluslararası Dijital Çağda İletişim Sempozyumunu” 18-19 Ekim 2018 tarihleri arasında Mersin’de gerçekleştirdi. Bu sempozyuma sunulan bir kısım bildirilerin dijital dönüşüm ile ilgili olması, ayrıcalıklı bir durum olarak ortaya çıkmıştır.

İLDEK Konsey çalışmalarının başından beri içerisinde olmam, tüm bilgi ve belgelerin tarafımdan muhafaza edilmesi ve bunların bir kısmını http://www.ildek.org web adresimizde herkesin kullanıma açmış olmamız, önemli bir farkındalıktır. Bu web sayfası sayesinde İLDEK Konseyinin hafızasının canlı tutulmasını sağladık.

Bu web sayfasında her toplantıya ait sonuç bildirgeleri, gündem maddeleri, alınan kararlar, toplantıya ait resimler, İLDEK Yürütme Kurulunun yıllar itibariyle kimlerden oluştuğu ve diğer birçok bilgi ve belge sunulmaktadır. İnanmayacaksınız ama benim iletişim ile ilgili 1998 yılından beri yazdığım köşe yazılarımın sayısı 91 adet olmuş. Düşünebiliyor musunuz, 91 köşe yazısı ile adeta iletişim alanında bir hafıza oluşturabilmişim. Bunun haricinde iletişim toplantıları ve Fırat Televizyonu ile ilgili toplam 5 kitap yayınlamışım. Geriye dönüp baktığımda, ne denli büyük bir emek sarf ettiğimi, her sağduyulu insan takdir edecektir diye düşünüyorum.

2019 yılında görüşülecek konular arasında iletişim fakültelerindeki eğitimin akreditasyon işlemleri, İletişim Eğitimi Çekirdek Programının belirlenmesi, Akademik Teşvik Ödeneği yönetmeliğinde yer alan ve iletişim fakülteleri öğretim elemanlarının mağduriyetlerine sebep olan maddelerin görüşülmesi, YÖK 100/2000 doktora bursu, Yükseköğretimde dijital dönüşüm vb. ilginç konular ele alınacaktır.

Bu yıl İLDEK Konsey toplantısına rekor bir katılım bekliyoruz. Toplantıda alınacak kararları, toplantı sonrasında köşemde sizlerle paylaşacağım.

İletişim Eğitimi, İLDEK, İLAD ve İLEDAK

Prof. Dr. Asaf Varol
varol.asaf@gmail.com

Türkiye’de İletişim Fakültelerinin sayıları her yıl artmaktadır. Bu artışlar yapılırken ülkenin iletişim fakülteleri mezunlarına olan ihtiyacına bakılmamaktadır. İletişim fakülte sayılarının artırılması, Rektörlerin kendi üniversitelerinde öğrenci sayılarını yükseltme ve siyasilerin kendi özlüklerine pozitif bir başarı ekleme heveslerinin sonucudur.

Tartışılan bir konu, iletişim fakültelerinde eğitim ve öğretimin nasıl olacağıdır. İletişim Fakülteleri Dekanları Konseyi (İLDEK) ile İletişim Araştırmalar Derneğinin (İLAD) birlikte yapmış oldukları çalışmaların sonucu, İletişim Eğitimi Değerlendirme Akreditasyon Kurulu (İLEDAK) kurulmuştur. İLEDAK, Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) bünyesinde yer alarak iletişim fakültelerini akredite yetkisini haizdir. İlk akredite edilen Üniversite ise Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesidir.

İletişim Çekirdek (Core) Eğitimi için önerilen dersler hakkında farklı bir perspektiften görüşlerimi sizlerle paylaşmak istiyorum. İletişim Fakülteleri öğrencilerinde analitik düşünme becerilerine nasip olmak durumundadır.  Bu yüzden İLDEK olarak ÖSYS Yerleştirmelerinde iletişim fakültelerine eşit ağırlık (EA) puan türü ile öğrenci alınmasının mücadelesini veriyoruz. Ancak, şu anda sözel puan türü ile öğrenci gelmektedir ki bu durum İLDEK’i rahatsız etmektedir.

Öğrencilere analitik düşünme becerilerinin kazandırılacağı alanların başında Matematik, diğer fen bilgisi ve bilişim alanları gelir. Bu nedenle bu alanları ilgilendiren en az iki dersin temel müfredatta yer alması düşülmelidir. Bu nedenle İletişim Eğitimi Temel Dersleri içerisinde bana göre mutlaka istatistik konularının ağırlıklı işlendiği bir matematik dersi bulunmalıdır. Bu dersin adı doğrudan “Temel İstatistik” olabilir.

“Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri” dersi, önerilen temel dersler içerisinde yer almaktadır. Bu nedenle ayrıca bir “Temel İstatistik” dersine gerek olmayacağı iddiasında bulunanlar olabilir. Ben bu düşünceye katılmıyorum. Çünkü yurt dışında “Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri” dersi genelde yüksek lisans seviyesinde açılır. Bizdeki sosyal, fen ve sağlık bilimleri enstitülerine ait programlarda da “Bilimsel Araştırma Yöntemleri” dersi yer alır. Örneğin Fırat Üniversitesinde bu ders lisansüstü programları içerisinde alınması zorunlu bir olarak okutulmaktadır.

Bilimsel Araştırma Yöntemleri dersinde işlenen içerikte istatistik konuları yer almakla birlikte, istatistiğin ötesinde de birçok farklı konu ele alınmaktadır. Benim önerim, “Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri” dersi ya son sınıf içerisinde seçmeli dersler arasına konulmalı ya da doğrudan lisansüstü programların içerisinde açılmalıdır.

Artık teknolojik gelişmelerden İletişim Fakültesi mezunlarının bihaber olması beklenemez. İletişim Fakültelerinin tüm bölümlerinin öğrencileri, temel bilişim teknolojilerini bilmek zorundadır. Düşünün ki Whatsapp hatları, Youtube üzerinden anında yayınların yapılması, Facebook üzerinden canlı sürdürülen yayınlar, cep telefonları üzerindeki uygulamalarla basit video kurgularının yapabilmesi, Hangouts üzerinden çoklu görüşmelerin canlı yapılabilmesi ve burada sayabileceğim en az onlarca değişik yeni medya araçları, iletişim eğitiminin bir parçası olmuştur. Bu tür konuların işleneceği “İletişim Eğitiminde Temel Bilişim Teknolojileri” veya buna benzer bir isim altında mutlaka 3 kredilik bir dersin iletişim eğitimi temel alanları içerisinde yer alması gerektiği kanısındayım.

Amerika Birleşik Devletlerinde İletişim Eğitimi farklı bir gidişat göstermektedir. Temel Müfredatta genelde 9 bileşen alanları (Component areas) oluşturulmuştur. İletişim fakültesinde eğitim görecek bir öğrenci, bu 9 temel bileşen alanından belirli kredilerde dersler almak zorundadır. Her temel alanı içerisinde ne tür derslerin alınabileceği belirlenmiştir. Örneğin:

1. Bileşen Alanı I: İletişim

İletişim becerileri alanı (Communications) olup 6 krediyi sağlayacak iki dersin seçilmesi gerekmektedir. Bu kısımda alınan dersler Kompozisyon I ve Kompozisyon II adları altında verilmektedir. Kompozisyon I içeriğinde yazı yazmanın gelişimine vurgu yapan İngilizce diksiyon, cümle yapısı ve retorikte temel çalışma konuları işlenmektedir. Kompozisyon II içeriğinde ise İngilizce yazma becerilerinin devam ettirildiği ve daha karmaşık yöntemlerin ele alındığı bir içerik izlenmektedir. Öğrencileri, akademik makaleler ve araştırma makaleleri yazmaya hazırlayan bir derstir.

2. Bileşen Alanı II: Matematik:

Bu kısımda seçilmesi önerilen 3 kredilik bir matematik dersi, genelde “Temel İstatistik” dersi olmaktadır. Bu ders öğrencilere toplumdaki istatistiklerin rolünü tanıtmak için tasarlanmış temel istatistiklerle ilgili bir anket dersidir. Kapsam, grafiksel tanımlayıcı yöntemleri, merkezi eğilim ve varyasyon ölçütlerini, istatistiksel çıkarımın temel kavramlarını, tahmin ediciler kavramı, güven aralıkları ve hipotez testlerine ait konuları içerir.

3. Bileşen Alanı III: Yaşam ve Fiziksel Bilim
Bu bileşen alanı içerisinde 8 kredilik ders seçilmesi gerekir. İlginç olan bu derslerin Bilimin Temeli; Biyoloji; Kimya; Jeoloji; Fizik vb. alanları kapsamış olmasıdır.

4. Bileşen Alanı IV: Dil, Felsefe ve Kültür

Öğrenciler 3 kredilik bir dersi zorunlu olarak bu bölümden seçmek durumundadır. Burada yer alan derslerin her biri farklı kültürlere ait olabilmektedir. Örneğin, Dünya Müzik Kültürü; Elektronik Kültürün Analizi; 1500 Yılına kadarki Dünya Tarihi; Felsefeye Giriş; Çağdaş Ahlaki Konular;  İşaret Dili; Etnik Çalışmalara Giriş; Dünya Coğrafyası ve orta derecede Arapça, İspanyolca, Fransızca, Almanca vb. dersler listede yer almaktadır.
5. Bileşen V: Yaratıcı Sanatlar

Bu bölümden de 3 kredilik bir dersi öğrenci seçmek durumundadır. Dersler arasında Görsel Sanatlara Giriş; Sanat Olarak Dans; Yaratıcı Sanatlar Semineri; Film Değerlendirilmesi; Müzik Değerlendirilmesi; Çiçek Tasarımı; Çağdaş Sanatları Keşfetme vb. dersler bulunmaktadır.
6. Bileşen Alanı VI: ABD Tarihi

Amerikan tarihi ile ilgili sunulan 2 ders (6 kredi) alınmaktadır.

7. Bileşen Alanı VII: Siyaset Bilimi / Devlet

Bu bölümden 2 ders olmak üzere toplam 6 kredilik ders seçilmektedir. Bu dersler Amerikan Devleti ve Eyalet Yönetimi türü dersler olmaktadır.

8. Bileşen Alanı VIII: Sosyal ve Davranış Bilimleri

Bu bölümde listelenen dersler içerisinden de sadece 3 kredilik bir ders seçilmektedir. Dersler arasında, Hayvanlar ve Toplum; Öğrenme Üzerinde Çok Kültürlülüğün Etkileri; Kişiler Arası İletişim; Ceza Adalet Sistemine Giriş; Makro ve Mikro Ekonominin İlkeleri; İnsan, Mekân ve Çevre; Çok Kültürlü Sağlık Sorunları; Kritik Düşünme; Psikolojiye Giriş; Sosyolojinin İlkeleri; Sosyal Problemler vb. dersler yer almaktadır.

9. Bileşen Alanı IX: Bileşen Alanı Seçeneği

Bu kısımda listelenen derslerden 4 krediyi tamamlamak gerekmektedir. Şayet 3 kredilik bir ders alınıyorsa, bunun yanında 1 kredilik bir ders daha almak gerekmektedir. Bu bölümde yer alan dersler ise, İş Projelerinin Tasarımı ve Sunumu; Topluluk Önünde Konuşma; İş ve Meslekler için İletişim; Ses Üretimi ve Performansı; Medya Okuryazarlığı, Ömür Boyu Sağlık ve Zindelik; Sosyal Problemlerin Ekonomisi; Dijital Çağda Araştırma ya da sadece 4 kredilik bir Matematik dersi alınmaktadır.

Görüldüğü gibi ABD’de genelde temel derslerin kredi toplamı 42 olmaktadır. Diğer dersler farklı birimlerden aldırılmaktadır. Farklı birimlerden aldırılan derslerin önemli bir bölümü Bilişim Teknolojileri alanlarındandır. Zaten öğrenci kendisi de bu tür dersler almak istemektedir.

İletişim Araştırmalar Derneği (İLAD) bünyesinde oluşturulan İletişim Eğitimi Değerlendirme Akreditasyon Kurulu (İLEDAK), İletişim Fakültelerinde ortak temel dersleri belirlerken, temel dersler arasında “Temel İstatistik” ve “İletişim Eğitiminde Temel Bilişim Teknolojileri” derslerini göz önünde bulundurması gerektiği düşüncesindeyim.

YAZIYI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ

İLDEK Konseyi Farkındalık Yarattı

Prof. Dr. Asaf Varol
varol.asaf@gmail.com

İLDEK Konseyi 12-14 Nisan 2018 tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesi ev sahipliğinde Adana’da toplandı. Bu etkinlik ile İLDEK Konseyinin 26. Toplantısını gerçekleştirmiş olduk. 2000 yılından beri yılda en az bir kez bir araya gelen iletişim fakültesi dekanları, gittikçe güçlenmekte ve aldıkları kararlarla ses getirmektedir.
Kanımca bu yılki toplantının en önemli özelliği İLDEK sayesinde kurulması gerçekleşen İLAD/İLEDAK Akreditasyon Kuruluşunun Ocak 2018 ayından beri YÖK Kalite Kurulu tarafından tescil edilmesidir. Diğer bir deyimle, artık Türkiye’deki iletişim fakültelerini de akredite edecek bir kuruluş oluşturuldu. Bundan böyle akredite edilen iletişim fakültelerinin isimleri ÖSYS kılavuzunda yer almış olacak. Böylece öğrenciler tercih yaparken, akredite edilmiş fakülteleri kılavuzda görebilecek.
Bu yıl yapılan toplantıya katılan çağrılı konuşmacılar, verdikleri bilgiler ile iletişim fakültesi” dekanlarının merak ettikleri konulara açıklık getirmiş oldular. YÖK Kalite Kurulu Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Tuncay Döğeroğlu, Yükseköğretimde Kalite Güvencesinin Önemini anlatan bir sunu yaptı. Bu kapsamda yeterlilikler çerçevesi, yaşam boyu öğrenme, kalite güvencesi yaklaşımı, kurumsal dış değerlendirme ve akreditasyon, ülkemizdeki akreditasyon kuruluşları ve kendilerinden beklenenler ve Türkiye’de akredite edilen lisans programları hakkında bilgiler verdi. Dekanların bu sunuyu takip etmeleri, akredite sürecinde karşılaşılabilecek sorunların giderilmesi bağlamında önemli katkılar sağlayacağı kuşkusuzdur.
RTÜK Başkanı Prof. Dr. İlhan Yerlikaya hocamız da davetimize icabet etmişti. Kendileri iletişim camiasından gelmektedir. Erciyes Üniversitesinde İletişim Fakültesi dekanı olarak görev yapmıştı. İLDEK’in ilk yıllarda yapılan toplantılarına da sürekli katılmış ve katkı sağlamıştır. Sayın Yerlikaya, RTÜK’ün sansür uygulamadığını, kapatılan radyo ve televizyonların toplumun örf ve adetlerine aykırı yayınlar yaptığını ve para kazanmak amaçlı kuruluşlar oldukları için kapatıldıklarını vurguladı. Bazı kanalların adeta kadın pazarlama için kullanıldığını, bazılarının şans oyunları adı altında halkı dolandırdıkları için kapatıldıklarını söyledi.
Üstat Alpaslan Durmuş, MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanı olarak çok değerli bilgiler sundu. Bilindiği üzere iletişim fakültesi mezunlarının en çok peşinde oldukları konulardan biri, ortaöğretim kurumlarında okutulmakta olan iletişim alanı ile ilgili derslere neden iletişim mezunlarının atanmadığı konusu idi. Açıklamalar sonrasında iletişim fakültesi mezunları şayet pedagojik formasyon almış ise atanmalarında sorun bulunmadığı, mevzuat gereği neyse onu işlettiklerini anlatınca, iletişim fakültesi dekanları konu hakkında mevzuat nedeniyle ortaya çıkan engelleri daha iyi anlamış oldular. İletişim derslerinin zorunlu okutulması için de başlıca sorunun her branşın seçmeli dersleri zorunlu okutmanın peşinde olduğunu, bir seçmeli dersi zorunlu koymak içinhaftada 5 saat okutulan örneğin bir matematik dersin bir saatini kısmaları gerektiğini, bunun sonucunda da aniden 3000’nin üzerinde öğretmenin norm kadroya takılacağını söyledi. Öğrenciler tercih etmeleri halinde, çok daha fazla iletişim mezununa istihdam imkânının doğacağını belirtti ve dekanların PR yapmalarını önerdi.
İletişim alanında İLAD/İLEDAK kuruluşunun devreye alınması sonucunda, 30’un üzerinde iletişim fakültesinin akredite olmak için İLAD’a başvurmuş olması, fakültelerimizin akredite olması için yarışa girdikleri intibaını bende uyandırdı. Geçen yıl (2017) YÖK Kalite Kurulu tarafından Abant İzzet Baysal Üniversitesini değerlendiren takım içerisinde görev almıştım. Amerika’da da ABET kriterlerine göre 2004-2005 yıllarında dersler vermiş ve ABET eğitimlerine katılmıştım. Bu nedenle iletişim fakültelerinin neden bir an önce akredite olmak istediklerini çok daha iyi değerlendirebiliyorum.
İLDEK’inmisyonu ve hedefleri için aşağıdaki tanımlama yapıldı:
“Fakültelerin mevcut durumlarının analizlerini yaparak, stratejik yeniden yapılanmalarının esaslarını belirlemek, yeni teknolojilerin iletişim eğitimine adaptasyonunu sağlamak, mezunlarını rekabet edebilir ve sürdürülebilir bilgi ve becerilerle donatmak amacıyla, öneri mahiyetinde kararlar alarak ilgili kurum ve kuruluşlara göndermek, İLDEK’inmisyonunu oluşturmaktadır.
İletişimcilerin tarafsız yayın yapmalarını, yanlışların ve haksızlıkların üzerine cesurca gidebilmelerini, güçlüden yana değil, doğru ve haklıdan yana mücadele edebilecek etik kuralları özümsemiş iletişimcilerin yetişmelerini sağlamak için öneriler üretmek, İLDEK’in hedefleri arasındadır.
Mezunlarının dünya ölçeğinde iletişim alanında rekabet edebilir düzeye çıkabilmelerini sağlamak için İLDEK, söz konusu fakültelerin akredite edilmesini önemsemektedir. Akreditasyonu sağlamak için ilgili yetkili kurulların onayını alarak İLEDAK’ı (İletişim Eğitimi Akreditasyon Kurulunu) 2018 yılı Ocak ayında devreye sokan İLDEK, iletişim eğitiminin modernleştirilmesini, güncellenmesini, sürdürülebilir olmasını ve ülkenin gelişmesine katkı sağlayacak düzeye çıkarılmasını kendisine birincil görev addetmektedir.”
Bu yıl İLDEK Konseyi tarafından alınan kararları aşağıda bilgilerinize sunuyorum.

26. İLDEK DEKANLAR TOPLANTISI SONUÇ BİLDİRGESİ
İletişim Fakülteleri Dekanlarının katılımıyla 12-14 Nisan 2018 tarihlerinde Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesi ev sahipliğinde Adana’da gerçekleştirilen 26. İletişim Fakülteleri Dekanları toplantısında;
İletişim Fakültelerine ÖSYS sınavı ile yerleştirilecek öğrencilerde aranacak puan türü konusu görüşüldü. Puan türünde önemli değişikliklerin yapıldığı göz önüne alınarak hangi puan türü ile öğrenci alınmasının daha uygun olacağı hususunda Prof. Dr. Hatice Çubukçu tarafından daha önce hazırlanıp YÖK Başkanlığına sunulmuş olan raporun gözden geçirilmesine karar verildi. Hazırlanacak nihai raporun Prof. Dr. Peyami Çelikcan ve Prof. Dr. Ergun Yolcu’dan oluşan bir komisyon tarafından ilgili kurum ve kuruluşlar nezdinde takip edilmesine,
İletişim Fakültelerinde öğretim görevlilerinin istihdamı konusunda bir belirsizliğin ve farklı uygulamaların hüküm sürdüğü gündeme getirildi. İletişim fakültelerinde öğretim görevlilerinin istihdamı konusunda ilgili kurumlar nezdinde girişimlerde bulunmak üzere, Prof. Dr. Ergun Yolcu ile Prof. Dr. Peyami Çelikcan’ın görevlendirilmesine,
Ortaöğretim kurumlarında okutulmakta olan iletişim alanları ile ilgili derslerinin durumlarının görüşülmesi ve iletişim derslerinin iletişim mezunları tarafından verilmesini sağlamak amacıyla, Milli Eğitim Bakanlığının ilgili birimleri ile temaslara geçilmesi ve bu konuda bir rapor hazırlamaları konusunda İLDEK Konseyi yeni Yürütme Kuruluna yetki verilmesine,
İlki 18-19 Ekim 2018 tarihleri arasında Mersin Üniversitesi ev sahipliğinde yapılacak olan Uluslararası bir sempozyumun bundan böyle her iki yılda bir periyodik olarak yapılmasına, bu konuda yetkinin İLDEK Yürütme Kuruluna verilmesine,
İLDEK’in akademik ödüller vermesinin uygun olacağına ve bu konuda çalışma yapmak üzere Yürütme Kuruluna yetki verilmesine,
İletişim fakültelerinde öğrencilerin dil becerilerini artırmak için dil-dilbilim/sosyo-bilim gibi derslerin niteliklerinin belirlenmesi amacıyla Giresun Üniversitesi Tirebolu İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Nazım Elmas’ın bir rapor hazırlayarak Yürütme Kuruluna sunmasına ve Kurulun bu konuda öneri niteliğinde bir görüşü ortaya koymasının uygun olacağına,
İletişim Fakültelerinin ara.-gereç-arşiv ve fiziki mekânlar gibi imkânlarının iletişim fakülteleri öğrencileri ve öğretim elemanları tarafından ortak kullanımının olabilmesi için bir raporun Giresun Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Nazım Elmas tarafından hazırlanarak Yürütme Kuruluna sunulmasına ve bir görüş ortaya çıkması için çalışma yapmasının uygun olacağına,
İletişim mezunlarının istihdam alanlarının artırılması amacıyla, mezunlarının almış oldukları farklı unvanların tescil ve kadro ihdas edilmesi amacıyla, Başbakanlık Personel Daire Başkanlığına yazı yazılması ve bu konuda yetkinin Yürütme Kuruluna verilmesine,
2019 İLDEK Konseyi toplantısının Giresun Üniversitesi Tirebolu İletişim Fakültesi Dekanlığı ev sahipliğinde gerçekleştirilmesine, 2020’de İzmir Ekonomi Üniversitesi ve 2021 yılında ise Kıbrıs Yakındoğu Üniversitesi ev sahipliğinde yapılmasının benimsenmesine, ancak 2020 ile 2021 yılları ile ilgili nihai kararın o dönemlerde yapılacak İLDEK Konsey toplantılarda yeniden gündeme alınmasına,
Yeni Yürütme Kurulu Üyelerinin aşağıdaki üyelerden oluşmasına
Prof. Dr. Aysel Aziz (Yeni Yüzyıl Üniversitesi)
Prof. Dr. Asaf Varol (Fırat Üniversitesi, Daimi Üye)
Prof. Dr. Nazım Elmas (Giresun Üniversitesi)
Prof. Dr. Ergun Yolcu (İstanbul Üniversitesi)
Prof. Dr. AbdülrezakAltun (Ankara Üniversitesi)
Prof. Dr. Hatice Çubukçu (Çukurova Üniversitesi)
oybirliği ile karar verildi.

YAZIYI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ

İLDEK Yürütme Kurulu YÖK’te!

Prof. Dr. Asaf Varol
varol.asaf@gmail.com

İletişim fakültesi Dekanları Yürütme Kurulu (İLDEK), 14 Şubat 2017 tarihinde YÖK Başkan Vekili Sayın Prof. Dr. Hasan Mandal’ı makamında ziyaret ederek, iletişim fakültelerinin bazı sorunlarını kendilerine anlatmıştır. İLDEK Başkanı Prof. Dr. Aysel Aziz hocamızın başkanlığında, bu toplantıya Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekan V. Prof. Dr. Abdülrezak Altun, önceki Dekanı Prof. Dr. Ruken Öztürk, Gazi Üniversitesi Dekan V. Prof. Dr. Ersin Özarslan, Başkent Üniversitesi Halkla İlişikler veTanıtım Bölümü Başkanı Prof. Dr. Recep Tayfun, Sakarya Üniversitesi İleitşim Fakültesi Dekan V. Prof. Dr. Aytekin İşman, İstanbul Aydın Üniversitesi Dekan V. Prof. Dr. Hülya Yengin ve Fırat Üniversitesinden Prof. Dr. Asaf Varol katıldı.

Başkanımız Sayın Prof. Dr. Aysel Aziz tarafından sunulan dosya içerisinde yer alan ve son zamanlarda kamuoyunun gündeminde olan Medya Okuryazarlığı dersi ile ilgili raporu aşağıda sunuyorum.

İLETİŞİM EĞİTİMİ VE ÖĞRETİMİ İLE İLGİLİ RAPOR
Kısa Tarihçe

Ülkemizde 4 yıllık iletişim eğitimi 1965 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Basın Yayın Yüksekokulu’nun açılması ile başladı (1). Ankara Üniversitesinden sonra İstanbul ve Ege Üniversitelerinde açılan yüksekokulların sayısı, özel eğitim veren 3 yıllık gazetecilik okullarının Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılmasından sonra 6’ya çıktı ve bu sayı, vakıf üniversitelerinin açılmasına kadar fazla gelişme göstermedi.

Basın Yayın Yüksekokullarında “Gazetecilik”, “Radyo Televizyon ve Sinema” ile “Halkla İlişkiler ve Tanıtım” olmak üzere 3 bölüm adı altında öğretim yapılıyordu.

1992 yılında iletişim eğitimi veren basın – yayın yüksekokullarının statüsü değiştirildi ve iletişim fakülteleri olarak yeniden düzenlendi. Bu tarihten sonra devlet üniversiteleri olarak “Selçuk” (Konya), “Atatürk” (Erzurum), “Erciyes” (Kayseri), “Kocaeli” (İzmit) gibi üniversitelerde iletişim eğitimi veren fakülteler açıldı.

1996 yılından sonra hemen hemen her vakıf üniversitesi bünyesinde iletişim fakültesi açılmaya başlandı ve iletişim eğitimine ilgi büyük oldu. Vakıf üniversiteleri yanında yeni açılan devlet üniversitelerinde de iletişim fakültelerine ilgi arttı. İletişim fakültesi olmayan üniversiteler de iletişimle ilgili programlar açmaya başladı.

İletişim Eğitiminin Günümüzdeki Durumu

• ÖSYM kitapçığında yer alan iletişim fakültesi sayısı 56’dır. Yalnızca Türkiye’de eğitim yapan iletişim fakültesi sayısı ise 47’dir (2). Bu fakültelerden 31’i devlet, 16’sı ise vakıf üniversitesidir.
• İletişim fakültelerinde 112’si devlette, 61’i vakıf iletişim fakültelerinde olmak üzere toplam 173 bölümde iletişim eğitimi yapılmaktadır.
• Güzel Sanatlar, Fen ve Edebiyat, İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler ve İşletme Fakülteleri gibi fakültelerde iletişim eğitimi veren programlar bulunmaktadır.
• Devlet Üniversitelerinde 22 farklı fakültede 29 iletişim programı bulunmaktadır.
Vakıf Üniversitelerinde 25 farklı fakültede 47 iletişim programı bulunmaktadır.
Her iki tür üniversitede iletişim fakülteleri dışında toplam 76 programda iletişim öğretimi yapılmaktadır.
• Türk üniversitelerinde iletişim fakülteleri ve iletişim dışı farklı fakültelerde iletişim öğretimi yapan program sayısı 249’dur (3).
• Bazı üniversitelerde (devlet ve vakıf) hem doğrudan iletişim fakültesi hem de başka fakülte içerisinde aynı ya da benzer adlar altında iletişim öğretimi yapan programlar bulunmaktadır. Bu konuda en yaygın uygulamalar Güzel Sanatlar Fakülteleri ile Sosyal Bilimler Fakültesi ya da benzeri adlarla açılan fakülteler içinde verilen iletişim eğitimleridir.
• İletişim

  • eğitimiyle ilgili olarak, iletişim fakültelerinde giderek artan sayı ve içerikte, iletişim teknolojisindeki gelişmeye ve sektöre olan etkisine bağlı olarak ortaya çıkan yeni iş alanlarına eleman yetiştirmek amacıyla “Yeni Medya”, “Dijital Medya”, “İletişim Tasarımı Yönetimi”, “İletişim Tasarımı”, “Medya ve İletişim Sistemleri”, “Dijital Oyun Tasarımı” gibi adlar altında yeni bölümler açılmaktadır.
  • Bazı iletişim eğitimi veren fakültelerde  – özellikle devlet üniversitelerinde –  ayrıca “ikinci öğretim” (İÖ) ve “uzaktan eğitim” yoluyla da iletişim eğitimi yapılmaktadır (4).
  • İletişim fakültelerinde eğitimler genel olarak Türkçe verilmekle birlikte, bir kısım vakıf üniversitesinin ya tümünde ya da bazı bölümlerinde eğitim İngilizce – Fransızca  (GSÜ İletişim Fakültesi) olarak yapılmaktadır.
  • İletişim eğitimi veren bölümlerin kontenjan toplamı 12.746’dır. (2015-2016 eğitim yılı).
  • KKTC ve Türk Cumhuriyetlerinde benzer adlarla iletişim öğretimiyle ilgili programlar açılmış ve ÖSYM kitapçığında yer almıştır. Bu fakültelerin öğrenci kontenjanları 960’dır (2015-2016 Öğretim yılı).

Özetle belirtmek gerekirse, iletişim alanında çeşitli yükseköğretim programları içinde iletişim eğitim ve öğretimiyle ilgisi olmayan fakültelerin içinde,  yeni bir iletişim fakültesinin açılmasına ihtiyaç duymadan programlar açılmaktadır. Bu durum, programlarda okuyan öğrenceleri de kimlik bunalımına sokmakta, gerek stajlarında gerekse istihdamlarında sorunlar yaşatmaktadır. Ayrıca, alanın gerektirdiği nitelikte, donanımda öğretim elemanı bulmakta zorluk çekmekte; yetersiz elemanlarla eğitim-öğretim yapmaya çalışmaktadırlar. Bu durum bu programların alt yapı donanımlarının da (Radyo ve stüdyoları, Mac ve PC laboratuvarları, kurgu, fotoğrafçılık ve diğer uygulama odaları gibi) yetersiz olmasına neden olmaktadır. Fakültenin olanakları, diğer programlara kaydırılmakta, iletişimle ilgili programlar, bir anlamda sahipsiz kalmaktadır.

Konunun bir diğer önemli boyutu ise, bizler iletişim fakültesi dekanları, hocaları olarak, özel ilişkilerin dışında bu programların/bölümlerin yöneticileriyle, öğretim elemanlarıyla akademik ya da yönetsel herhangi bir organik bağlantı içesinde olmamız mümkün değildir. Örneğin iletişim fakülte dekanlarının yılda bir toplandığı, iletişimle ilgili sorunların masaya yatırılıp çözüm yollarının aradığı İLDEK Dekanlar toplantısına da katılmamaktadırlar. Bir anlamda iletişim eğitim ve öğretimiyle ilgili çalışmalardan dışlanmış durumdadırlar!

Kısaca özetlenmeye çalışılan bu durum göz önüne alınarak,  iletişim fakülteleri dışında başka fakültelerin bünyesinde açılan iletişimle ilgili programların yeniden düzenlenmesine ihtiyaç vardır.

Bu konuda İLDEK olarak önerimiz, YÖK’te oluşturulacak ve İLDEK’in de temsil edildiği bir komisyonun acilen çalışmalara başlaması; bu konudaki sakınca ve sıkıntıların giderilmesine yardımcı olarak çözüm yollarını bulmasıdır.

Referanslar

1) 1950’li yıllarda İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’ne bağlı olarak Gazetecilik Enstitüsü tarafından meslekten gelenlerin eğitimiyle ilgili olarak 2 yıllık gazetecilik eğitimi verildi.

2) Bu fakültelerden 9’u Türk Cumhuriyetleri devletlerinde eğitim vermekte ve ÖSYM kitapçığında yer almaktadır.

3) Örneğin, İstanbul Gelişim Üniversitesi İktisadi İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi içerisinde 3 bölüm, Güzel Sanatlar Fakültesi içerisinde 2 bölüm, Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu içerisinde de 3 olmak üzere toplam 8 bölümde iletişim öğretimi yapılmaktadır.

4) Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım adı altında açılan bölümün yıllık kontenjanı 1.500’dür. Tüm iletişim eğitimiyle ilgili kontenjan ise 3.588’dir (2015-2016 eğitim yılı).

MEB’NIN ORTA ÖĞRETİM KURUMLARINDA VERİLEN İLETİŞİMLE İLGİLİ DERSLERİN İLETİŞİM MEZUNLARI TARAFINDAN VERİLMESİ HAKKINDA KISA RAPOR

Bilindiği gibi Milli Eğitim Bakanlığı ilk ve orta öğretiminde iletişimle ilgili derslerin verilmesi Talim Terbiye Kurulu’nun kararı gereğidir. Ancak, bu dersler seçimlik olarak konmuştur ve ders veren öğretmenlerin pedagojik formasyonu almış iletişim fakültesi mezunları olması gerekirken, uygulamada bu derslerin uzmanlık alanı iletişim eğitimi olmayan öğretmenler tarafından verildiği görülmektedir.

Oysa iletişim becerilerinin öğrencilere kazandırılması, iletişim teknolojisindeki gelişmelere bağlı olarak hızla gelişen medya ve sosyal medyanın toplumları giderek daha fazla etkilemesi, çocuk ve gençlerin bu konularda uzman kişiler tarafından bilinçlendirilmesini zorunlu duruma getirmektedir. Bir diğer deyişle, bu derslerin verilmesi, iletişim alanında uzmanlık isteyen bilgi ve donanıma ihtiyaç göstermektedir. Bu bakımdan iletişime ilişkin bu tür derslerin iletişim eğitimi almış ve pedagojik formasyon belgesi bulunan iletişim fakülteleri mezunları tarafından verilmesi, hem bu dersin gerektiği gibi önem verilerek, uzman kişiler tarafından daha işlevsel olarak verilmesini sağlayacak hem de iletişim mezunlarına, almış olduğu eğitimle ilgili alanda “eğitici” olarak çalışma fırsatını verecektir.

  • Talim Terbiye Kurulu’nun orta öğretimde okutulmasını öngördüğü dersler şunlardır:
  • Medya Okuryazarlığı dersi (Seçmeli ders)

Medya Okuryazarlığı Dersi içeriği;
1. İletişim
2. Kitle İletişimi
3. Medya
4. Televizyon
5. Radyo
6. Aile, Çocuk ve Televizyon
7. Gazete ve Dergi
8. İnternet gibi her insanın bilmesi gereken temel konulardan oluşturmaktadır.

(Seçmeli Medya Okuryazarlığı dersi 2015 yılında seçmeli dersler arasında 3. Sırada yer almıştır.)

  • İletişim ve Sunum Becerileri dersi (seçmeli ders)

MEB Talim ve Terbiye Kurulu’nun 3 Sayılı ve 2 Şubat 2016 tarihli Ortaokul İletişim ve Sunum Becerileri DersiÖğretim Programı, 2016 – 2017 Eğitim ve Öğretim Yılından itibaren okutulmaya başlanmıştır.

  • Liselerde okutulan Diksiyon ve Hitabet dersi (seçmeli ders)

 

2. Bu Derslere Görevlendirilen Öğretmenler:

2.1. Medya Okuryazarlığı Dersi:

Bu dersi okutacaklar MEB Talim Terbiye Kurulu tarafından şöyle belirlenmiştir:

“Öncelikle üniversitelerin Basın Yayın Yüksekokulları/İletişim Fakültelerinden mezun olup hâlen Sınıf Öğretmeni olarak görev yapanlar ile Gazetecilik Alanı, Halkla İlişkiler ve Organizasyon Hizmetleri Alanı, Radyo-Televizyon Alanı Öğretmenleri olmak üzere, Sosyal Bilgiler ve Türkçe Öğretmenleri tarafından aylık karşılığı okutulur…”

Uygulamada ise bu dersler, çoğunlukla, okul müdürleri dersi kendisine yazmakta ya da alan dışı fen bilgisi, beden eğitimi vb. farklı alan öğretmenleri tarafından verilmektedir.

Ayrıca, Bilişim Teknolojileri öğretmenleri de 2015’te yapılan değişiklikle, Medya- Okuryazarlığı dersini okutabilecektir (Değişik: 14/08/2014 tarih ve 74 sayılı TTKK) (Değişik: 18/08/2015 tarih ve 74 sayılı TTKK.)

2.2. İletişim ve Sunum Becerileri Dersi:
Tamamen iletişim ile ilgili olan bu ders, iletişim mezunları tarafından değil, Türk Dili Edebiyatı ve Türkçe öğretmenleri tarafından okutulmaktadır.

2.3. Diksiyon ve Hitabet Dersi:
İletişim alanının önemli bir dersi de yine konunun uzmanları tarafından değil, Türk Dili Edebiyatı ve Türkçe öğretmenleri tarafından okutulmaktadır.

RTÜK Araştırması:

RTÜK’ün 2012’de gerçekleştirdiği bir “Medya Okuryazarlığı Dersi Araştırması” bulguları şöyledir: Araştırmanın ikinci bölümü medya okur-yazarlığı dersi veren öğretmenlerle yapılan bir anket çalışmasıdır.

Araştırma sonuçlarına göre;  Medya Okuryazarlığı dersini veren 77 öğretmen sırasıyla Sosyal bilgiler, Türkçe, Matematik, Fen Bilgisi, İngilizce, Tarih, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ile Beden Eğitimi gibi farklı alan öğretmenleridir.

İletişim bilimine ve medyaya eleştirel bakışa ilişkin bir dersin bu kadar farklı ve konuyla alakasız disiplinlerden gelen öğretmenler tarafından veriliyor olmasının öğrenciler açısından yararlı ve işlevsel olmayacağı açıktır. Ayrıca, bu konuda Talim Terbiye Kurulu’nun açık kararı varken bu uygulama etik de değildir.

Sonuç olarak,  İletişim fakülteleri mezunlarından Medya Okuryazarlığı ve iletişimle ilgili diğer derslerin, konunun uzmanı olan iletişim mezunları tarafından, pedagojik formasyon belgesini aldıktan sonra verilmesi, bu derslerin konulmasındaki amacı daha çok gerçekleştirecektir.

İLDEK olarak sizlerden isteğimiz, bu derslerin hem öğrencilerin seçmelerini kolaylaştırmak ve özendirmek, hem de uzman olan iletişim mezunları tarafından verilmesinin sağlanması için MEB Talim Terbiye Kurulu başkanlığı nezdinde gerekli girişimlerde bulunulmasıdır.

YAZIYI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ

Medya Okuryazarlığı Dersini Kimler Vermeli?

Prof. Dr. Asaf Varol
varol.asaf@gmail.com

İletişim Fakülteleri Dekanları her yıl bir üniversitenin ev sahipliğinde toplanarak iletişim alanındaki sorunları tartışmakta ve geleceğe yönelik öneriler hazırlamaktadır. İletişim Fakülteleri dekanları toplantı organizasyonunu 2006 yılından beri İLDEK Yürütme Kurulu üstlenmektedir. İLDEK, İletişim Fakülteleri Dekanları Yürütme Kurulunun adıdır.

İLDEK Yürütme Kurulu 7 kişiden oluşmakta ve her yıl İletişim Fakülteleri Dekanları Genel Kurulunun oyları ile belirlenmektedir. İLDEK Yürütme Kurulunda başından beri daimi üye ve raportör olarak görev aldığım için, geçmişten günümüze kadar toplantılarda ele alınan konuları dolayısıyla yakından bilmekteyim. 2017 yılı İLDEK Yürütme Kurulu üyeleri aşağıdaki isimlerden oluşturulmuştu.

Prof. Dr. Aysel Aziz (İstanbul Yeni Yüzyıl Üniv., Başkan)
Prof. Dr. Nilüfer Sezer (İstanbul Üniversitesi)
Prof. Dr. Abdülrezak Altun (Ankara Üniversitesi)
Prof. Dr. Hatice Çubukçu (Çukurova Üniversitesi)
Prof. Dr. Senem Duruel Erkılıç (Mersin Üniversitesi)
Prof. Dr. Atila Yüksel (Adnan Menderes Üniversitesi)
Prof. Dr. Asaf Varol (Fırat Üniversitesi, Daimi Üye/Raportör)

Uzun yıllardır İLDEK Yürütme Kurulunun gündeminde Ortaöğretim kurumlarında programda yer alan Medya Okuryazarlığı dersinin kimler tarafından okutulması gerektiği konusu tartışılmakta ve İLDEK sonuç bildirgelerinde bu konuda alınan öneri niteliğindeki kararlar ilgili kuruluşlara gönderilmektedir.

2010 yılından beri bu konuyu İLDEK gündemimizden hiç düşürmedik. Bu dersin içeriğine bakıldığında şu gerçek ortaya çıkmaktadır. Adı üzerinde “Medya Okuryazarlığı.” İçerik incelendiğinde de kapsadığı konuları en iyi uygulayabilecek kişilerin İletişim Fakülteleri mezunları olacağı görülür. Ancak, bugüne kadar bu dersi farklı alanlardan mezun öğretmenler tarafından okutulduğu gerçeği yer almaktadır. Daha doğru bir deyimle, sosyal branşlardan mezun ve okul idaresine yakın öğretmelere bu dersin okutulduğu birçok örnek ile karşı karşıya bulunuyoruz. Buradaki amaç, genelde ilgili öğretmenlere ders türetmektir.

Bizde bir tabir var. “Ekmeği ekmekçiye ver, bir ekmek de üste ver.” Yani ekmeği kim iyi yapıyorsa o işi o kişiye bırakmak, en doğru olanıdır. Peki, Medya Okuryazarlığı dersi için neden bu ilke uygulanmıyor? Bizdeki adam kayırma, istediği keyfiyeti sürdürme alışkanlığı yüzünden, bir türlü bu tür sorunlar çözülemiyor.

Biz İLDEK olarak şunu savunuyoruz ki medya Okuryazarlığı dersinin sahipleri İletişim Fakülteleri mezunlarıdır. İletişim Fakültelerinden mezun olan ve pedagojik formasyona sahip kişilerin bu dersi mükemmel vereceğinden kimsenin kuşkusu olmamalıdır.

İLDEK olarak bu görüşümüzü ilgili kurum ve kuruluşlara bildiriyoruz. Ancak, 2010 yılından beri bir arpa boyu yol alamadık. Milli Eğitim Bakanımız Sayın İsmet Yılmaz, yeni uygulanacak eğitim-öğretim müfredatında bir değişikliğe gidileceğini, görüş ve önerilerin 10 Şubat’a kendilerine iletilmesini söylemişti. Biz de bu söylemden cesaret alarak, konunun ehemmiyetini dile getiren yazıları kendilerine ilettik. Umarım bu çabalarımız sonuç verir ve Medya Okuryazarlığı dersinin gerçek sahiplerinin bu tür dersleri vermesi sağlanır.

YAZIYI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ