İletişim Fakülteleri Bölüm Adlarının Güncellenmesi

Prof. Dr. Asaf Varol
varol.asaf@gmail.com

2019 yılının ilk aylarında YÖK’te bölüm adlarının güncellenmesi amacıyla bir dizi toplantılar yapıldı. Kurulan komisyonlar birkaç kez bir araya gelerek, mevcut bölümlerdeki isim kargaşalarını giderecek çözümler üretmeye çalıştılar. Bu komisyonlardan Bilişim alanı (06 kodu) komisyonunda ben de görev almıştım. Dolayısıyla süreci yakından takip etme imkânı bulmuştum.

İletişim Fakülteleri Dekanları Konseyi (İLDEK) olarak da bölüm adları üzerine bir çalışma yaptık. Önce tüm dekanlara eposta göndererek YÖK’ün yapmış olduğu bölüm adları konusundaki görüşlerini istedik. Bazı dekanlar görüşlerini İLDEK’e sundular. Zaten İletişim Fakülteleri kendi görüşlerini de YÖK’e ayrıca ilettiler.

Bölüm ve program kargaşasının en fazla olduğu alanlardan birisi iletişim fakülteleridir. 2000-2004 yılları arasında Fırat Üniversitesi İletişim Fakültesi kurucu dekanlığını yaptım. Ayrıca 2000 yılından beri bu fakültelerin dekanlarının oluşturduğu İLDEK Konseyi içerisinde daimi üye olarak yer almaktayım. Dolayısıyla iletişim fakültelerinin problemlerini de yakından bilmekteyim.

ISCED (International Standard Classification of Education), dünyada eğitimin standart sınıflandırılması gayesiyle yapılmış bir çalışmadır. Amaç, dünyada bölüm ve program adlarında bir standardizasyon oluşturmaktır.

ISCED-F 2013 sınıflamasına göre “02 Sanat ve İnsani Bilimler” altında, “Geniş Alan” olarak “Sanat ve İnsani Bilimler”, “Dar Alan” olarak “Sanat Alanı” ve ayrıntılı alan olarak da “Görüntü Sanatları ve Multimedya Tasarımı” yer almaktadır. YÖK’ün teklifine göre Basım Teknolojileri, Dijital Oyun Tasarımı, Animasyon, Film Tasarımı ve Yönetimi, Fotoğrafçılık, Radyo-Televizyon ve Sinema, Sinema ve Dijital Medya, Görsel İletişim Tasarımı, Grafik Tasarımı, Kurgu-Ses ve Görüntü Yönetimi programlarının bazılarının “Görüntü Sanatları ve Mutimedya Tasarımı” içerisinde yer alması uygun görülmemektedir. Şöyle ki, Film Tasarımı ve Yönetimi, Fotoğrafçılık, Radyo-Televizyon ve Sinema, Sinema ve Dijital Medya programları önceden iletişim fakülteleri içerisinde yer almaktaydı. İLDEK olarak itirazımız, “Film Tasarımı ve Yönetiminin” “Sinema” programının altına alınmasıdır. Çünkü var olan kodlar içinde yer almayan “Sinema” lisans programı oluşturulmalıdır. Lisans program adları “Film Tasarım ve Yönetmenliği”, “Film Tasarım ve Yazarlık”, ve “Film Tasarımı” olan bu üç ayrı bölüm aslında aynı tür bir arka plana teorik çerçeveye sahip olduğu için  “Sinema” lisans programı adı altında birleştirilmelidir.

Keza “Fotoğrafçılık” programının “Radyo-Televizyon ve Sinema Bölümü” içerisinde ders olarak verilmesi gerekir. Sebebi ise bu alan temel bir ders niteliğindedir ve dört yıllık bir eğitimin içeriğini dolduramayacağıdır.

Radyo-Televizyon ve Sinema ISCED-F 2013 uyarınca radyo-televizyon haberciliği ve yayıncılığı ağırlıklı olanların 03 tablosundaki İletişim programlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir. “Radyo Televizyon” ve “Sinema”  ayrılarak bölümlendirilmelidir. Radyo ve Televizyon programlarının pek çoğu habercilik, yayıncılık ve sosyal bilimler ağırlıklıdır. Sanat alanına uygun değildir. ISCED sınıflamasında öngörülen hedefe uymamaktadır.

“Sinema” ve “Dijital Medya Sinema”, gelişen teknolojileri de kapsayan bir alan olduğu için bir üst başlık olarak dijital medyayı zaten kapsamaktadır.

“Kurgu-Ses ve Görüntü Yönetimi” de “Radyo Televizyon ve Sinema Bölümler”i içerisinde ders niteliğindedir.

ISCED-F 2013 Sınıflaması (03 Sosyal Bilimler, Gazetecilik ve Enformasyon) altında “Sosyal Bilimler ve Davranış Bilimleri” Dar Alanı içerisinde       Sosyoloji ve Kültürel Çalışmalar” ayrıntılı alan altında yer alan aşağıdaki programlarda da sıkıntılar bulunmaktadır. Şöyle ki,

“Kültür ve İletişim Bilimleri” bu programlar 0300 Tanımlanmamış Sosyal Bilimler, Gazetecilik ve Enformasyon alanına ya da 0388 Sosyal Bilimler, Gazetecilik ve Enformasyonla İlgili Disiplinlerarası Programlar ve Dereceler alanına taşınmalıdır. Adı “İletişim Bilimleri” olmalıdır. Bu programların kapsam olarak Medya ve İletişim programlarından bir farkı bulunmamaktadır. Müfredat, teorik yaklaşım, uygulama alanları ve mesleki vaatleri birebir örtüşmektedir.

İletişim Bilimleri isim olarak “İletişim Bilimleri” adı altında birleşebilir. Ayrıca, bu programlar 0300 Tanımlanmamış Sosyal Bilimler, Gazetecilik ve Enformasyon alanına ya da 0388 Sosyal Bilimler, Gazetecilik ve Enformasyonla İlgili Disiplinlerarası Programlar ve Dereceler alanına taşınmalıdır. Bu programların kapsam olarak Medya ve İletişim programlarından bir farkı yoktur. Müfredat, teorik yaklaşım, uygulama alanları ve mesleki vaatleri birebir örtüşmektedir.

ISCED’de 0314 altında “İletişim” alanı yoktur; Kültürel Çalışmalar alanı sayılmaktadır. İletişim Çalışmaları ile Kültürel Çalışmalar örtüşmekle birlikte aynı alan değildir.

Yeni Medya ve İletişim, bu programlar 0300 Tanımlanmamış Sosyal Bilimler, Gazetecilik ve Enformasyon alanına ya da 0388 Sosyal Bilimler, Gazetecilik ve Enformasyonla İlgili Disiplinlerarası Programlar ve Dereceler alanına taşınmalıdır. Bu programların müfredatı sadece habercilik/gazetecilik üzerine değildir. Televizyon, radyo, internet, sosyal medya, basın için sadece haber değil, her türlü içerik üretiminin öğretimi söz konusudur. Teorik çerçeve olarak da “Medya Çalışmaları” (Media Studies) sadece habercilik ile tarif edilememesi gereken, disiplinlerarası bir alandır. Bu alanlar tek bir isim altında birleştirilecekse “Medya ve İletişim” olmalıdır. “Yeni Medya” 1980’lerden bu yana her yeni teknolojik evrimde kullanılmıştır. Medya zaten sürekli yenilenmektedir.

Reklamcılık, “Halkla İlişkiler ve Reklamcılık” ve “Reklamcılık ve Halkla İlişkiler” bölümlerinin mevcut adlarıyla korunup 0414’de kalması ya da disiplinlerarası niteliği nedeniyle 0410 ya da 0419’a alınması önerilmektedir.

ISCED-F 2013 uyarınca halkla ilişkiler ve reklamcılık alanları 0414 altında toplanmaktadır; ancak rehberde bu iki alanın birlikte verilemeyeceğine ilişkin bir ibare yoktur. Yine ISCED-F 2013 rehberinde birbiriyle yakınsayan başka alanların hem birlikte hem de ayrı ayrı verildiği örnekler mevcuttur (Örn: 0412 altında “Bankacılık ve Finans”, “Bankacılık, Finans ve Sigortacılık”, “Sigortacılık” programlarının birlikte bulunması).

Öte yandan, 03 Kod’lu Sosyal Bilimler, Gazetecilik ve Enformasyon Geniş Alan altında “İletişim”e ayrıntılı alan olarak yer verilmesi halinde, tüm bu başlıklar ayrıntılı alan programları olarak yer alabilir. “Halkla İlişkiler” ve “Reklamcılık” programları, bütünleşik bakış açısını benimseyen bölümler için bir arada kalmalıdır. Bu, her iki disiplinin temellerine hâkim olan mezunlar yetiştirmeyi hedefleyen bir yaklaşımdır. Bu ve buna benzer başlıklardaki bölümlerin reklamcılık altında toplanması, kapsama dâhil edilmek istenen ‘halkla ilişkiler’ disiplinini dışarıda bırakmaktadır. Ayrıca, günümüzde mesleki anlamda her iki alanın birbirinin tamamlayıcısı niteliğinde olduğu Amerika ve Avrupa ülkelerinde yaygın olarak benimsenmiştir. Her iki alanın çalışanlarının birbirlerinin dilinden anlayarak karşılıklı işbirliği içinde çalışmaları sektörün gerektirdiği becerilerdendir. Öğrencilerin, halkla ilişkiler ve reklamcılık alanlarının asgaride temellerine eş derecede hâkim olması gerekir; bu alanların alt kırılımlarına (metin yazarlığı, etkinlik yönetimi, kurumsal iletişim, siyasal iletişim vb.) ilgi duyan öğrenciler ise seçmeli derslerle uzmanlaşma yoğunluklarını kendileri belirleyebilir. Eğitim alanındaki ve sektördeki yeni eğilimler göz önünde bulundurulduğunda, sadece halkla ilişkiler ya da reklamcılık alanına ilişkin dar uzmanlaşmalar uygun değildir.

Halkla İlişkiler Halkla İlişkiler bölümü tek başına 4 yıllık bir eğitim dolduramaz; içerisinde reklamcılık ile ilgili derslerin de olması gerekir. Bu program sınıflaması 1960’larda yapılan bir sınıflamadır. Günümüzde Reklamcılıkla birlikte olması daha uygundur.

Görüldüğü üzere iletişim fakülteleri bölüm ve programları hakkında YÖK’teki komisyon tarafından belirlenen ölçütler ile İletişim Fakülteleri Dekanlarından görüş gönderenlerin ve de İLDEK Konseyinin görüşleri birbirinden farklılıklar göstermektedir. En büyük tepki, önceden İletişim Fakülteleri bünyesinde yer alan bölüm ve programların yeni planlamada diğer alanlara kaydırılmış olmasıdır. Bu durum İLDEK Konseyi tarafından uygun görülmemiş ve yukarıda belirtilen hususlar, İLDEK Konseyi görüşü olarak YÖK’e iletilmiştir.

YÖK, daha geniş tabanlı bir komisyon kurmaları ve farklı İletişim fakülte elemanlarını çağırarak bu problemlere nihai bir çözüm bulmalıdır.

27. İLDEK Konsey Toplantısı

Prof. Dr. Asaf Varol
varol.asaf@gmail.com

İletişim Fakültesi dekanları ya da temsilcileri 18-20 Nisan 2019 tarihleri arasında Giresun Tirebolu’da toplandı. Katılımcı sayısı açısından bu toplantı bir rekora imza attı. Toplantıya henüz öğrencisi olmayan fakülte dekanlarının da katılması, bir farkındalık yarattı. Ancak üzülerek belirtmek gerekir ki bazı iletişim fakültesi dekanlıkları bu toplantıların herhalde önemini fark edemedikleri için toplantıya katılma yönünde hiçbir girişimde bulunmadılar. Oysa bu toplantıya katılarak yönettikleri fakülteleri için yenilik ve akreditasyon bağlamında belki bazı ipuçları yakalama fırsatı elde edebilirlerdi.

Toplantının açılışında Tirebolu Belediye Başkanlığına yeni seçilen Burhan Takır’ın diğer bazı protokol mensupları ile hazır bulunması, toplantıya ilçe düzeyinde verilen önemi yansıtıyordu. Üniversitelerarası Kurul toplantısının aynı güne denk gelmesi nedeniyle, açılışta Rektör Vekili olarak Prof. Dr. Mustafa Serkan Soylu hazır bulunuyordu. İLDEK Konseyi toplantısında açılış konuşması ev sahibi Dekan Prof. Dr. Nazım Elmas’ın toplantı hakkında bilgi vermesi ile başladı. Akabinde Prof. Dr. Aysel Aziz, İLDEK çalışmaları ve elde edilen bazı kazanımlar hakkında bilgiler verdi. Sonrasında ise İLDEK Yürütme Kurulu daimi üyesi bendeniz (Prof. Dr. Asaf Varol) 2000 yılından beri İLDEK toplantılarının bütünü hakkında genel bilgiler verdim. Dekanların daha önceki İLDEK toplantılarında yapılan çalışmalar hakkında görsel ve işitsel bir sunu yaparak, özlemli bir serüveni kendilerine yaşattığımı sanıyorum.

Giresun Valisi Harun Sarıfakıoğulları, Jandarma Bölge Komutanı Tuğgeneral Hasan Koçyiğit, Giresun İl Jandarma Komutanı Albay Bahattin Murat Yakın, Emniyet Müdürü Fahri Aktaş, Giresun Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Cevdet Coşkun ve diğer protokol üyelerinin 19 Nisan akşamı verilen gala yemeğinde aramızda olmaları, İLDEK Konsey toplantısına verilen önemi ortaya koyuyordu. Tabi bu başarı, ev sahipliği yapan Üniversite Rektörü Prof. Dr. Cevdet Coşkun’un ve Dekan Prof. Dr. Nazım Elmas hocamızın kredilerinin yansıması olduğunu da belirtmeden geçemeyeceğim.

Geçen dönem yapılan İLDEK çalışmaları hakkında Yürütme Kurulu üyeleri sırası ile söz aldılar ve bilgilendirme yaptılar. Kanımca bu toplantının en önemli gündem maddelerinden biri İLAD-İLEDAK tarafından sürdürülen akreditasyon çalışmaları olmuştur. İLEDAK Başkanı Prof. Dr. Halil Nalçaoğlu ve önceki başkan Prof. Dr. Hülya Yengin akreditasyon işlemleri ve gelişmeleri hakkında oluşan tereddütleri giderici açıklamalarda bulundular. Önceki dönem başkanı Prof. Dr. Aysel Aziz hocamızın oturum başkanlığını sürdürmesi ve demokratik bir yönetim sergilemesi, gözden kaçmıyordu.

19 Nisan günü İLDEK olarak önemli bir konuğu ağırlıyorduk. Prof. Dr. Muzaffer Elmas, Sakarya Üniversitesi Rektörü iken, YÖKAK (Yükseköğretim Kalite Kurulu) Başkanlığına atanan hocamız, üniversitelerimizin akreditasyon süreçleri hakkında çok önemli açıklamalarda bulundular. YÖKAK’ı çok yakından takip ediyorum. Başka bir deyimle 2017 yılında Abant İzzet Baysal Üniversitesi, 2018 yılında Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesinde YÖKAK Dış Değerlendiricisi olarak görevler almıştım. 2017 yılında işlemlerin yürütülmesi açısından bana göre serbestlik derecesi fazla idi. Yani raporlarda bütünlük açısından farklılıklar söz konusuydu. Ama Prof. Dr. Muzaffer Elmas hoca, dijital dönüşüm projesi kapsamında bu raporların hazırlanmasında önemli bir değişikliğe imza attı ve raporların kanıtları ile birlikte elektronik ortamlarda düzenlenmesinin yolunu açtı. 2018 yılı raporları için hazırlanan dijital ortam, üniversiteleri ölçme ve değerlendirme bağlamında büyük kolaylıklar sağlamıştır. Biz değerlendiriciler bu dijital dönüşümün paydaşları olarak (dış değerlendiriciler) ziyadesi ile memnun kaldık. Çünkü değerlendirmelerimiz artık daha rahat ölçülebilir çıktılar ihtiva etmektedir. Kısmet olursa 2019 yılında da Ardan Üniversitemizde de dış değerlendirici olarak görev alacağım ve dolayısıyla YÖKAK’daki dijital değişim sürecini daha iyi analiz edebileceğim.

Toplantıyı başından sonuna kadar video ve resimlerle kayıt altına alan sevgili eşim Nurhayat Varol’un katkıları yadsınamaz. Yıllardır her türlü ayrıntıyı belgeleyerek, http://www.ildek.org sayfasında arşivlenmesine büyük katkıları oluyor. Diğer taraftan Tirebolu İletişim Fakültesinin diğer öğretim elemanları ve en önemlisi de öğrencileri canla başla çalışarak katkı sağladılar. İsmen burada zikretmek mümkün olmadığı için hepsine şükranlarını sunuyorum.

İletişim Fakültesi öğrencilerinin misafir dekanlarla görsel ve işitsel mülakat yapmaları da ilginç bir gelişme oldu. Örneğin benim röportajı sevgili Gülistan Istambul’lu yaptı. Benim web sayfamı (http://www.asafvarol.com) ve Youtube’daki (Asaf Varol kanalı) videolarımı o kadar dikkatli incelemiş ki, ancak bu kadar güzel sorular hazırlanabilirdi. Tam 36 dakika süren bir röportaj hazırladı. Tebrikler.

İLDEK Konsey toplantısı, 2020 yılında Pamukkale Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanlığı tarafından yapılacak. Dekan Prof. Dr. Halil Savaş, yapmış olduğu takdim ile bu toplantının İzmir Ekonomi Üniversitesinden kendi üniversitesine kaymasının müsebbibi oldu. İzmir Ekonomi Üniversitesi Dekanı Prof. Dr. Ebru Uzunoğlu da 2020 yılında İLAD-İLDEK tarafından ikincisi düzenlenecek olan İletişim sempozyumuna ev sahipliği yapacak. Ebru hoca 2021’de de İLDEK Konsey toplantısını yapacak.

İLDEK Konseyinin 6 kişiden oluşan Yürütme Kurulu üyeleri, dekanlarının oybirliği ile şu şekilde belirlendi.

1. Prof. Dr. Ahmet Ayhan (Antalya Üniversitesi, Başkan)

2. Prof. Dr. Asaf Varol (Fırat Üniversitesi, Daimi Üye)

3. Prof. Dr. Senem Duruel Erkılıç (Mersin Üniversitesi)

4. Prof. Dr. Nazım Elmas (Giresun Üniversitesi)

5. Prof. Dr. Ebru Uzunoğlu (İzmir Ekonomi Üniversitesi)

6. Prof. Dr. Halil Savaş (Pamukkale Üniversitesi)

İldek Konseyi Tirebolu’nda Toplanıyor

Prof. Dr. Asaf Varol
varol.asaf@gmail.com

İletişim Fakülteleri Dekanları, 2000 yılından beri aralıksız olarak her yıl toplanıyor. İlk dönemlerde yılda 2-3 kez toplandığı oluyordu. Son yıllarda her yıl bir İletişim Fakültesinin ev sahipliğinde sürdürülen bu etkinlik, 18-19 Nisan 2019 tarihleri arasında Giresun Üniversitesi Tirebolu İletişim Fakültesinde gerçekleştirilecek.

Gururluyum, çünkü bu yıl 27. İletişim Fakültesi Dekanları Konsey toplantısını gerçekleştireceğiz. Fırat Üniversitesi adına mutluyum, çünkü bu etkinliğin başından beri (Amerika’da bulunmam sebebiyle 2005 yılı hariç) her etkinlikte bizzat yer aldım, İletişim Eğitiminin Türkiye’de seyrinin canlı şahidi oldum ve bütün toplantılarda etkin görevler aldım. İletişim Fakülteleri Dekanlarının tümüne müteşekkirim, çünkü beni 2006 yılında kurulan İLDEK (İletişim Fakülteleri Dekanları) Konseyine daimi üye seçerek, bana ve dolayısıyla Üniversiteme önemli bir görevi layık gördüler.

Dile kolay, tam 19 yıldır İLDEK aralıksız etkinliklerini sürdürmeyi başaran bir konsey kimliğine sahiptir. Türkiye’deki, KKTC’deki iletişim fakülteleri ile Türkiye-Kırgızistan Manas Üniversitesi İletişim Fakültesi, bu konsey içerisinde yer alıyor. Fakülteler sorunlarını konseyin gündemine getirerek, konunun bütün iletişim fakülteleri tarafından ele alınmasını sağlıyorlar. Öneri niteliğinde alınan kararlar, İLDEK Konseyi tarafından ilgili kurum ve kuruluşlara iletilmekte ve takibi yapılmaktadır.

Bugüne kadar İLDEK konseyi tarafından başarılan önemli gelişmeler yaşanmıştır. En yeni bir gelişme, İLDEK Konseyi; İLAD’ın (İletişim Araştırmaları Derneği) çatısı altında İLEDAK’ın kurulmasını sağlayarak, Türkiye’de iletişim fakültelerinin akreditasyon işlemlerini yapmaktadır.

2018’de İLDEK ve İLAD birlikte, “Uluslararası Dijital Çağda İletişim Sempozyumunu” 18-19 Ekim 2018 tarihleri arasında Mersin’de gerçekleştirdi. Bu sempozyuma sunulan bir kısım bildirilerin dijital dönüşüm ile ilgili olması, ayrıcalıklı bir durum olarak ortaya çıkmıştır.

İLDEK Konsey çalışmalarının başından beri içerisinde olmam, tüm bilgi ve belgelerin tarafımdan muhafaza edilmesi ve bunların bir kısmını http://www.ildek.org web adresimizde herkesin kullanıma açmış olmamız, önemli bir farkındalıktır. Bu web sayfası sayesinde İLDEK Konseyinin hafızasının canlı tutulmasını sağladık.

Bu web sayfasında her toplantıya ait sonuç bildirgeleri, gündem maddeleri, alınan kararlar, toplantıya ait resimler, İLDEK Yürütme Kurulunun yıllar itibariyle kimlerden oluştuğu ve diğer birçok bilgi ve belge sunulmaktadır. İnanmayacaksınız ama benim iletişim ile ilgili 1998 yılından beri yazdığım köşe yazılarımın sayısı 91 adet olmuş. Düşünebiliyor musunuz, 91 köşe yazısı ile adeta iletişim alanında bir hafıza oluşturabilmişim. Bunun haricinde iletişim toplantıları ve Fırat Televizyonu ile ilgili toplam 5 kitap yayınlamışım. Geriye dönüp baktığımda, ne denli büyük bir emek sarf ettiğimi, her sağduyulu insan takdir edecektir diye düşünüyorum.

2019 yılında görüşülecek konular arasında iletişim fakültelerindeki eğitimin akreditasyon işlemleri, İletişim Eğitimi Çekirdek Programının belirlenmesi, Akademik Teşvik Ödeneği yönetmeliğinde yer alan ve iletişim fakülteleri öğretim elemanlarının mağduriyetlerine sebep olan maddelerin görüşülmesi, YÖK 100/2000 doktora bursu, Yükseköğretimde dijital dönüşüm vb. ilginç konular ele alınacaktır.

Bu yıl İLDEK Konsey toplantısına rekor bir katılım bekliyoruz. Toplantıda alınacak kararları, toplantı sonrasında köşemde sizlerle paylaşacağım.

İletişim Eğitimi, İLDEK, İLAD ve İLEDAK

Prof. Dr. Asaf Varol
varol.asaf@gmail.com

Türkiye’de İletişim Fakültelerinin sayıları her yıl artmaktadır. Bu artışlar yapılırken ülkenin iletişim fakülteleri mezunlarına olan ihtiyacına bakılmamaktadır. İletişim fakülte sayılarının artırılması, Rektörlerin kendi üniversitelerinde öğrenci sayılarını yükseltme ve siyasilerin kendi özlüklerine pozitif bir başarı ekleme heveslerinin sonucudur.

Tartışılan bir konu, iletişim fakültelerinde eğitim ve öğretimin nasıl olacağıdır. İletişim Fakülteleri Dekanları Konseyi (İLDEK) ile İletişim Araştırmalar Derneğinin (İLAD) birlikte yapmış oldukları çalışmaların sonucu, İletişim Eğitimi Değerlendirme Akreditasyon Kurulu (İLEDAK) kurulmuştur. İLEDAK, Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) bünyesinde yer alarak iletişim fakültelerini akredite yetkisini haizdir. İlk akredite edilen Üniversite ise Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesidir.

İletişim Çekirdek (Core) Eğitimi için önerilen dersler hakkında farklı bir perspektiften görüşlerimi sizlerle paylaşmak istiyorum. İletişim Fakülteleri öğrencilerinde analitik düşünme becerilerine nasip olmak durumundadır.  Bu yüzden İLDEK olarak ÖSYS Yerleştirmelerinde iletişim fakültelerine eşit ağırlık (EA) puan türü ile öğrenci alınmasının mücadelesini veriyoruz. Ancak, şu anda sözel puan türü ile öğrenci gelmektedir ki bu durum İLDEK’i rahatsız etmektedir.

Öğrencilere analitik düşünme becerilerinin kazandırılacağı alanların başında Matematik, diğer fen bilgisi ve bilişim alanları gelir. Bu nedenle bu alanları ilgilendiren en az iki dersin temel müfredatta yer alması düşülmelidir. Bu nedenle İletişim Eğitimi Temel Dersleri içerisinde bana göre mutlaka istatistik konularının ağırlıklı işlendiği bir matematik dersi bulunmalıdır. Bu dersin adı doğrudan “Temel İstatistik” olabilir.

“Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri” dersi, önerilen temel dersler içerisinde yer almaktadır. Bu nedenle ayrıca bir “Temel İstatistik” dersine gerek olmayacağı iddiasında bulunanlar olabilir. Ben bu düşünceye katılmıyorum. Çünkü yurt dışında “Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri” dersi genelde yüksek lisans seviyesinde açılır. Bizdeki sosyal, fen ve sağlık bilimleri enstitülerine ait programlarda da “Bilimsel Araştırma Yöntemleri” dersi yer alır. Örneğin Fırat Üniversitesinde bu ders lisansüstü programları içerisinde alınması zorunlu bir olarak okutulmaktadır.

Bilimsel Araştırma Yöntemleri dersinde işlenen içerikte istatistik konuları yer almakla birlikte, istatistiğin ötesinde de birçok farklı konu ele alınmaktadır. Benim önerim, “Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri” dersi ya son sınıf içerisinde seçmeli dersler arasına konulmalı ya da doğrudan lisansüstü programların içerisinde açılmalıdır.

Artık teknolojik gelişmelerden İletişim Fakültesi mezunlarının bihaber olması beklenemez. İletişim Fakültelerinin tüm bölümlerinin öğrencileri, temel bilişim teknolojilerini bilmek zorundadır. Düşünün ki Whatsapp hatları, Youtube üzerinden anında yayınların yapılması, Facebook üzerinden canlı sürdürülen yayınlar, cep telefonları üzerindeki uygulamalarla basit video kurgularının yapabilmesi, Hangouts üzerinden çoklu görüşmelerin canlı yapılabilmesi ve burada sayabileceğim en az onlarca değişik yeni medya araçları, iletişim eğitiminin bir parçası olmuştur. Bu tür konuların işleneceği “İletişim Eğitiminde Temel Bilişim Teknolojileri” veya buna benzer bir isim altında mutlaka 3 kredilik bir dersin iletişim eğitimi temel alanları içerisinde yer alması gerektiği kanısındayım.

Amerika Birleşik Devletlerinde İletişim Eğitimi farklı bir gidişat göstermektedir. Temel Müfredatta genelde 9 bileşen alanları (Component areas) oluşturulmuştur. İletişim fakültesinde eğitim görecek bir öğrenci, bu 9 temel bileşen alanından belirli kredilerde dersler almak zorundadır. Her temel alanı içerisinde ne tür derslerin alınabileceği belirlenmiştir. Örneğin:

1. Bileşen Alanı I: İletişim

İletişim becerileri alanı (Communications) olup 6 krediyi sağlayacak iki dersin seçilmesi gerekmektedir. Bu kısımda alınan dersler Kompozisyon I ve Kompozisyon II adları altında verilmektedir. Kompozisyon I içeriğinde yazı yazmanın gelişimine vurgu yapan İngilizce diksiyon, cümle yapısı ve retorikte temel çalışma konuları işlenmektedir. Kompozisyon II içeriğinde ise İngilizce yazma becerilerinin devam ettirildiği ve daha karmaşık yöntemlerin ele alındığı bir içerik izlenmektedir. Öğrencileri, akademik makaleler ve araştırma makaleleri yazmaya hazırlayan bir derstir.

2. Bileşen Alanı II: Matematik:

Bu kısımda seçilmesi önerilen 3 kredilik bir matematik dersi, genelde “Temel İstatistik” dersi olmaktadır. Bu ders öğrencilere toplumdaki istatistiklerin rolünü tanıtmak için tasarlanmış temel istatistiklerle ilgili bir anket dersidir. Kapsam, grafiksel tanımlayıcı yöntemleri, merkezi eğilim ve varyasyon ölçütlerini, istatistiksel çıkarımın temel kavramlarını, tahmin ediciler kavramı, güven aralıkları ve hipotez testlerine ait konuları içerir.

3. Bileşen Alanı III: Yaşam ve Fiziksel Bilim
Bu bileşen alanı içerisinde 8 kredilik ders seçilmesi gerekir. İlginç olan bu derslerin Bilimin Temeli; Biyoloji; Kimya; Jeoloji; Fizik vb. alanları kapsamış olmasıdır.

4. Bileşen Alanı IV: Dil, Felsefe ve Kültür

Öğrenciler 3 kredilik bir dersi zorunlu olarak bu bölümden seçmek durumundadır. Burada yer alan derslerin her biri farklı kültürlere ait olabilmektedir. Örneğin, Dünya Müzik Kültürü; Elektronik Kültürün Analizi; 1500 Yılına kadarki Dünya Tarihi; Felsefeye Giriş; Çağdaş Ahlaki Konular;  İşaret Dili; Etnik Çalışmalara Giriş; Dünya Coğrafyası ve orta derecede Arapça, İspanyolca, Fransızca, Almanca vb. dersler listede yer almaktadır.
5. Bileşen V: Yaratıcı Sanatlar

Bu bölümden de 3 kredilik bir dersi öğrenci seçmek durumundadır. Dersler arasında Görsel Sanatlara Giriş; Sanat Olarak Dans; Yaratıcı Sanatlar Semineri; Film Değerlendirilmesi; Müzik Değerlendirilmesi; Çiçek Tasarımı; Çağdaş Sanatları Keşfetme vb. dersler bulunmaktadır.
6. Bileşen Alanı VI: ABD Tarihi

Amerikan tarihi ile ilgili sunulan 2 ders (6 kredi) alınmaktadır.

7. Bileşen Alanı VII: Siyaset Bilimi / Devlet

Bu bölümden 2 ders olmak üzere toplam 6 kredilik ders seçilmektedir. Bu dersler Amerikan Devleti ve Eyalet Yönetimi türü dersler olmaktadır.

8. Bileşen Alanı VIII: Sosyal ve Davranış Bilimleri

Bu bölümde listelenen dersler içerisinden de sadece 3 kredilik bir ders seçilmektedir. Dersler arasında, Hayvanlar ve Toplum; Öğrenme Üzerinde Çok Kültürlülüğün Etkileri; Kişiler Arası İletişim; Ceza Adalet Sistemine Giriş; Makro ve Mikro Ekonominin İlkeleri; İnsan, Mekân ve Çevre; Çok Kültürlü Sağlık Sorunları; Kritik Düşünme; Psikolojiye Giriş; Sosyolojinin İlkeleri; Sosyal Problemler vb. dersler yer almaktadır.

9. Bileşen Alanı IX: Bileşen Alanı Seçeneği

Bu kısımda listelenen derslerden 4 krediyi tamamlamak gerekmektedir. Şayet 3 kredilik bir ders alınıyorsa, bunun yanında 1 kredilik bir ders daha almak gerekmektedir. Bu bölümde yer alan dersler ise, İş Projelerinin Tasarımı ve Sunumu; Topluluk Önünde Konuşma; İş ve Meslekler için İletişim; Ses Üretimi ve Performansı; Medya Okuryazarlığı, Ömür Boyu Sağlık ve Zindelik; Sosyal Problemlerin Ekonomisi; Dijital Çağda Araştırma ya da sadece 4 kredilik bir Matematik dersi alınmaktadır.

Görüldüğü gibi ABD’de genelde temel derslerin kredi toplamı 42 olmaktadır. Diğer dersler farklı birimlerden aldırılmaktadır. Farklı birimlerden aldırılan derslerin önemli bir bölümü Bilişim Teknolojileri alanlarındandır. Zaten öğrenci kendisi de bu tür dersler almak istemektedir.

İletişim Araştırmalar Derneği (İLAD) bünyesinde oluşturulan İletişim Eğitimi Değerlendirme Akreditasyon Kurulu (İLEDAK), İletişim Fakültelerinde ortak temel dersleri belirlerken, temel dersler arasında “Temel İstatistik” ve “İletişim Eğitiminde Temel Bilişim Teknolojileri” derslerini göz önünde bulundurması gerektiği düşüncesindeyim.

YAZIYI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ

İLDEK Konseyi Farkındalık Yarattı

Prof. Dr. Asaf Varol
varol.asaf@gmail.com

İLDEK Konseyi 12-14 Nisan 2018 tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesi ev sahipliğinde Adana’da toplandı. Bu etkinlik ile İLDEK Konseyinin 26. Toplantısını gerçekleştirmiş olduk. 2000 yılından beri yılda en az bir kez bir araya gelen iletişim fakültesi dekanları, gittikçe güçlenmekte ve aldıkları kararlarla ses getirmektedir.
Kanımca bu yılki toplantının en önemli özelliği İLDEK sayesinde kurulması gerçekleşen İLAD/İLEDAK Akreditasyon Kuruluşunun Ocak 2018 ayından beri YÖK Kalite Kurulu tarafından tescil edilmesidir. Diğer bir deyimle, artık Türkiye’deki iletişim fakültelerini de akredite edecek bir kuruluş oluşturuldu. Bundan böyle akredite edilen iletişim fakültelerinin isimleri ÖSYS kılavuzunda yer almış olacak. Böylece öğrenciler tercih yaparken, akredite edilmiş fakülteleri kılavuzda görebilecek.
Bu yıl yapılan toplantıya katılan çağrılı konuşmacılar, verdikleri bilgiler ile iletişim fakültesi” dekanlarının merak ettikleri konulara açıklık getirmiş oldular. YÖK Kalite Kurulu Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Tuncay Döğeroğlu, Yükseköğretimde Kalite Güvencesinin Önemini anlatan bir sunu yaptı. Bu kapsamda yeterlilikler çerçevesi, yaşam boyu öğrenme, kalite güvencesi yaklaşımı, kurumsal dış değerlendirme ve akreditasyon, ülkemizdeki akreditasyon kuruluşları ve kendilerinden beklenenler ve Türkiye’de akredite edilen lisans programları hakkında bilgiler verdi. Dekanların bu sunuyu takip etmeleri, akredite sürecinde karşılaşılabilecek sorunların giderilmesi bağlamında önemli katkılar sağlayacağı kuşkusuzdur.
RTÜK Başkanı Prof. Dr. İlhan Yerlikaya hocamız da davetimize icabet etmişti. Kendileri iletişim camiasından gelmektedir. Erciyes Üniversitesinde İletişim Fakültesi dekanı olarak görev yapmıştı. İLDEK’in ilk yıllarda yapılan toplantılarına da sürekli katılmış ve katkı sağlamıştır. Sayın Yerlikaya, RTÜK’ün sansür uygulamadığını, kapatılan radyo ve televizyonların toplumun örf ve adetlerine aykırı yayınlar yaptığını ve para kazanmak amaçlı kuruluşlar oldukları için kapatıldıklarını vurguladı. Bazı kanalların adeta kadın pazarlama için kullanıldığını, bazılarının şans oyunları adı altında halkı dolandırdıkları için kapatıldıklarını söyledi.
Üstat Alpaslan Durmuş, MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanı olarak çok değerli bilgiler sundu. Bilindiği üzere iletişim fakültesi mezunlarının en çok peşinde oldukları konulardan biri, ortaöğretim kurumlarında okutulmakta olan iletişim alanı ile ilgili derslere neden iletişim mezunlarının atanmadığı konusu idi. Açıklamalar sonrasında iletişim fakültesi mezunları şayet pedagojik formasyon almış ise atanmalarında sorun bulunmadığı, mevzuat gereği neyse onu işlettiklerini anlatınca, iletişim fakültesi dekanları konu hakkında mevzuat nedeniyle ortaya çıkan engelleri daha iyi anlamış oldular. İletişim derslerinin zorunlu okutulması için de başlıca sorunun her branşın seçmeli dersleri zorunlu okutmanın peşinde olduğunu, bir seçmeli dersi zorunlu koymak içinhaftada 5 saat okutulan örneğin bir matematik dersin bir saatini kısmaları gerektiğini, bunun sonucunda da aniden 3000’nin üzerinde öğretmenin norm kadroya takılacağını söyledi. Öğrenciler tercih etmeleri halinde, çok daha fazla iletişim mezununa istihdam imkânının doğacağını belirtti ve dekanların PR yapmalarını önerdi.
İletişim alanında İLAD/İLEDAK kuruluşunun devreye alınması sonucunda, 30’un üzerinde iletişim fakültesinin akredite olmak için İLAD’a başvurmuş olması, fakültelerimizin akredite olması için yarışa girdikleri intibaını bende uyandırdı. Geçen yıl (2017) YÖK Kalite Kurulu tarafından Abant İzzet Baysal Üniversitesini değerlendiren takım içerisinde görev almıştım. Amerika’da da ABET kriterlerine göre 2004-2005 yıllarında dersler vermiş ve ABET eğitimlerine katılmıştım. Bu nedenle iletişim fakültelerinin neden bir an önce akredite olmak istediklerini çok daha iyi değerlendirebiliyorum.
İLDEK’inmisyonu ve hedefleri için aşağıdaki tanımlama yapıldı:
“Fakültelerin mevcut durumlarının analizlerini yaparak, stratejik yeniden yapılanmalarının esaslarını belirlemek, yeni teknolojilerin iletişim eğitimine adaptasyonunu sağlamak, mezunlarını rekabet edebilir ve sürdürülebilir bilgi ve becerilerle donatmak amacıyla, öneri mahiyetinde kararlar alarak ilgili kurum ve kuruluşlara göndermek, İLDEK’inmisyonunu oluşturmaktadır.
İletişimcilerin tarafsız yayın yapmalarını, yanlışların ve haksızlıkların üzerine cesurca gidebilmelerini, güçlüden yana değil, doğru ve haklıdan yana mücadele edebilecek etik kuralları özümsemiş iletişimcilerin yetişmelerini sağlamak için öneriler üretmek, İLDEK’in hedefleri arasındadır.
Mezunlarının dünya ölçeğinde iletişim alanında rekabet edebilir düzeye çıkabilmelerini sağlamak için İLDEK, söz konusu fakültelerin akredite edilmesini önemsemektedir. Akreditasyonu sağlamak için ilgili yetkili kurulların onayını alarak İLEDAK’ı (İletişim Eğitimi Akreditasyon Kurulunu) 2018 yılı Ocak ayında devreye sokan İLDEK, iletişim eğitiminin modernleştirilmesini, güncellenmesini, sürdürülebilir olmasını ve ülkenin gelişmesine katkı sağlayacak düzeye çıkarılmasını kendisine birincil görev addetmektedir.”
Bu yıl İLDEK Konseyi tarafından alınan kararları aşağıda bilgilerinize sunuyorum.

26. İLDEK DEKANLAR TOPLANTISI SONUÇ BİLDİRGESİ
İletişim Fakülteleri Dekanlarının katılımıyla 12-14 Nisan 2018 tarihlerinde Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesi ev sahipliğinde Adana’da gerçekleştirilen 26. İletişim Fakülteleri Dekanları toplantısında;
İletişim Fakültelerine ÖSYS sınavı ile yerleştirilecek öğrencilerde aranacak puan türü konusu görüşüldü. Puan türünde önemli değişikliklerin yapıldığı göz önüne alınarak hangi puan türü ile öğrenci alınmasının daha uygun olacağı hususunda Prof. Dr. Hatice Çubukçu tarafından daha önce hazırlanıp YÖK Başkanlığına sunulmuş olan raporun gözden geçirilmesine karar verildi. Hazırlanacak nihai raporun Prof. Dr. Peyami Çelikcan ve Prof. Dr. Ergun Yolcu’dan oluşan bir komisyon tarafından ilgili kurum ve kuruluşlar nezdinde takip edilmesine,
İletişim Fakültelerinde öğretim görevlilerinin istihdamı konusunda bir belirsizliğin ve farklı uygulamaların hüküm sürdüğü gündeme getirildi. İletişim fakültelerinde öğretim görevlilerinin istihdamı konusunda ilgili kurumlar nezdinde girişimlerde bulunmak üzere, Prof. Dr. Ergun Yolcu ile Prof. Dr. Peyami Çelikcan’ın görevlendirilmesine,
Ortaöğretim kurumlarında okutulmakta olan iletişim alanları ile ilgili derslerinin durumlarının görüşülmesi ve iletişim derslerinin iletişim mezunları tarafından verilmesini sağlamak amacıyla, Milli Eğitim Bakanlığının ilgili birimleri ile temaslara geçilmesi ve bu konuda bir rapor hazırlamaları konusunda İLDEK Konseyi yeni Yürütme Kuruluna yetki verilmesine,
İlki 18-19 Ekim 2018 tarihleri arasında Mersin Üniversitesi ev sahipliğinde yapılacak olan Uluslararası bir sempozyumun bundan böyle her iki yılda bir periyodik olarak yapılmasına, bu konuda yetkinin İLDEK Yürütme Kuruluna verilmesine,
İLDEK’in akademik ödüller vermesinin uygun olacağına ve bu konuda çalışma yapmak üzere Yürütme Kuruluna yetki verilmesine,
İletişim fakültelerinde öğrencilerin dil becerilerini artırmak için dil-dilbilim/sosyo-bilim gibi derslerin niteliklerinin belirlenmesi amacıyla Giresun Üniversitesi Tirebolu İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Nazım Elmas’ın bir rapor hazırlayarak Yürütme Kuruluna sunmasına ve Kurulun bu konuda öneri niteliğinde bir görüşü ortaya koymasının uygun olacağına,
İletişim Fakültelerinin ara.-gereç-arşiv ve fiziki mekânlar gibi imkânlarının iletişim fakülteleri öğrencileri ve öğretim elemanları tarafından ortak kullanımının olabilmesi için bir raporun Giresun Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Nazım Elmas tarafından hazırlanarak Yürütme Kuruluna sunulmasına ve bir görüş ortaya çıkması için çalışma yapmasının uygun olacağına,
İletişim mezunlarının istihdam alanlarının artırılması amacıyla, mezunlarının almış oldukları farklı unvanların tescil ve kadro ihdas edilmesi amacıyla, Başbakanlık Personel Daire Başkanlığına yazı yazılması ve bu konuda yetkinin Yürütme Kuruluna verilmesine,
2019 İLDEK Konseyi toplantısının Giresun Üniversitesi Tirebolu İletişim Fakültesi Dekanlığı ev sahipliğinde gerçekleştirilmesine, 2020’de İzmir Ekonomi Üniversitesi ve 2021 yılında ise Kıbrıs Yakındoğu Üniversitesi ev sahipliğinde yapılmasının benimsenmesine, ancak 2020 ile 2021 yılları ile ilgili nihai kararın o dönemlerde yapılacak İLDEK Konsey toplantılarda yeniden gündeme alınmasına,
Yeni Yürütme Kurulu Üyelerinin aşağıdaki üyelerden oluşmasına
Prof. Dr. Aysel Aziz (Yeni Yüzyıl Üniversitesi)
Prof. Dr. Asaf Varol (Fırat Üniversitesi, Daimi Üye)
Prof. Dr. Nazım Elmas (Giresun Üniversitesi)
Prof. Dr. Ergun Yolcu (İstanbul Üniversitesi)
Prof. Dr. AbdülrezakAltun (Ankara Üniversitesi)
Prof. Dr. Hatice Çubukçu (Çukurova Üniversitesi)
oybirliği ile karar verildi.

YAZIYI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ